Saturday, 27 November 2021

ഭൂരിപക്ഷവും ന്യൂനപക്ഷവും


Text Formatted

രാഷ്​ട്രീയ പകർച്ചവ്യാധിയാകുന്ന ഭൂരിപക്ഷാധികാര വാദം

ഫ്രാന്‍സിനെയും ചൈനയെയും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിനെയും ശ്രീലങ്കയേയും മ്യാന്‍മറിനെയും ഇന്ത്യയെയും പോലെ വ്യത്യസ്തമായ രാജ്യങ്ങളില്‍ വംശീയ ഭൂരിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ ജനങ്ങള്‍ ഒന്നിച്ചത് എങ്ങനെയെന്നും അത്തരം മുന്നേറ്റങ്ങൾ  ന്യൂനപക്ഷങ്ങള്‍ക്കെതിരായി എങ്ങനെയാണ് സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടത് എന്നും എഴുത്തുകാരനും  ചരിത്രകാരനുമായ മുകുള്‍ കേശവന്റെ നിലപാടുകളുടെ അടിസ്​ഥാനത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു

Image Full Width
Image Caption
മുകുള്‍ കേശവന്‍
Text Formatted

​​​​​​​തെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള ഭൂരിപക്ഷ മതഭീകരതയുടെ സ്ഥാപനവത്കരണമാണോ ഫാസിസം? അതോ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക അക്രമ സംഭവങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണോ അതിനെ കൃത്യമായി വരച്ചിടാന്‍ കഴിയുക?
പ്രയോഗത്തില്‍ എല്ലാ ഫാസിസവും വംശീയ ഉന്മൂലനത്തിലും കൂട്ടക്കുരുതിയിലും കോണ്‍സന്‍ട്രേഷന്‍ ക്യാമ്പുകളിലും അവസാനിക്കണമെന്നുണ്ടോ? ഒരു ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയില്‍ സുസ്ഥിരമായ നിലനില്‍പ്പിലേക്ക് അതിന് എത്തിച്ചേരാന്‍ കഴിയില്ലേ? ഫ്രാന്‍സിനെയും ചൈനയെയും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിനെയും ശ്രീലങ്കയേയും മ്യാന്‍മറിനെയും ഇന്ത്യയെയും പോലെ വ്യത്യസ്തമായ രാജ്യങ്ങളില്‍ വംശീയ ഭൂരിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ ജനങ്ങള്‍ ഒന്നിച്ചത് ഏതൊക്കെ വ്യത്യസ്ത രീതികളിലാണ്? അത്തരം മുന്നേറ്റങ്ങളെ അവിടെയുള്ള ന്യൂനപക്ഷങ്ങള്‍ക്കെതിരായി എങ്ങനെയാണ് സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്?

കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വേദിയില്‍ പ്രമുഖ എഴുത്തുകാരനും ചരിത്രകാരനുമായ മുകുള്‍ കേശവന്‍ ഉയര്‍ത്തിയ പ്രസക്തമായ ചോദ്യങ്ങളില്‍ ചിലതാണിവ.
വക്കം മൗലവി മെമ്മോറിയല്‍ ആൻറ്​ റിസര്‍ച്ച് സെന്ററിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തില്‍ നടന്ന വക്കം മൗലവി അനുസ്മരണ പ്രഭാഷണത്തില്‍,  ‘ആധുനിക ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദത്തിന്റെ താരതമ്യപഠനം’ എന്ന വിഷയത്തിലാണ് മുകുള്‍ കേശവന്‍ സംസാരിച്ചത്. ലുക്കിങ് ത്രൂ ഗ്ലാസ് എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തില്‍ പ്രശസ്തമായ നോവലിന്റെ രചയിതാവായ മുകുള്‍ ന്യൂഡല്‍ഹിയിലെ ജാമിയ മിലിയ ഇസ്​ലാമിയയില്‍ ചരിത്രവും സംസ്‌കാരവുമാണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്. 

ഫ്രാന്‍സിലെ മുസ്​ലിം വിഭാഗത്തെ രാജ്യവുമായി കൂടിച്ചേര്‍ന്നുപോകാന്‍ കഴിയാത്ത അപകടകരമായ ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗമായിട്ടാണ് എല്ലാ തട്ടിലുമുള്ള രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടികളും വോട്ടര്‍മാരും കണക്കാക്കുന്നത്.

‘‘ഭൂരിപക്ഷവാദം രാഷ്ട്രീയ പകര്‍ച്ചവ്യാധിയെന്ന പോലെ ഒരു ആഗോള പ്രതിഭാസമാണ്. അത് ലോകത്തെല്ലായിടത്തുമുള്ള ബഹുസ്വര സമൂഹങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥയുടെയും നിലനില്‍പ്പിനുതന്നെ ഭീഷണിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥ എങ്ങനെയായിരിക്കണമെന്നത് ആ രാജ്യത്തെ വംശീയമോ മതപരമോ ആയ ഭൂരിപക്ഷമാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടതെന്ന വാദമാണ് ഭൂരിപക്ഷവാദം. ഇത് ദക്ഷിണേഷ്യയുടെ ചരിത്രത്തോളം പഴക്കമുള്ള ഒരു അവകാശവാദമാണ്. പാകിസ്ഥാന്‍, ശ്രീലങ്ക, ബംഗ്ലാദേശ് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങള്‍ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിന്റെ ആദ്യ ദശകത്തില്‍ തന്നെ ഭൂരിപക്ഷവാദത്തിന്റെ വഴിയില്‍ എത്തിപ്പെട്ടവയാണ്. അത്തരത്തിലൊരു പ്രവണതയെ പ്രതിരോധിച്ച ഒരേയൊരു രാജ്യം ഇന്ത്യയായിരുന്നു, 1980കളുടെ ആദ്യ പകുതി വരെ. 1983ല്‍ ആസ്സാമില്‍ നടന്ന കൂട്ടക്കൊല ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട സംഭവമായിരുന്നു. പിന്നീട് ഡല്‍ഹിയില്‍ 1984ലെ സിഖ് കൂട്ടക്കൊല, അതിനെത്തുടര്‍ന്ന് മുംബൈയിലും ഗുജറാത്തിലും രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വര്‍ഗ്ഗീയ കലാപങ്ങളും അക്രമപരമ്പരകളും ഉണ്ടായി,'' മുകുള്‍ നിരീക്ഷിച്ചു.

ഇന്ത്യ, ശ്രീലങ്ക, മ്യാന്‍മര്‍, പാകിസ്ഥാന്‍, ബംഗ്ലാദേശ്, ചൈന, യുഎസ്, ഫ്രാന്‍സ് പോലുള്ള വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങളില്‍ ഭരണകൂടം നടപ്പിലാക്കുന്ന ഭൂരിപക്ഷവാദം അവിടെയുള്ള ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ എങ്ങനെയാണ് ബാധിക്കുന്നത് എന്നത് സംബന്ധിച്ച മുകുളിന്റെ അഭിപ്രായം ഇതാണ്:  ‘‘ആധുനിക ഭൂരിപക്ഷവാദത്തിന് മറകളേതുമില്ല. മറിച്ച് അത് വ്യക്തമായും പ്രകടനപരതയോടെയുമാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. ഒരു പ്രദേശത്തെ ന്യൂനപക്ഷത്തെ പാഠം പഠിപ്പിച്ച് പേടിപ്പിച്ച് നിര്‍ത്താനാണ് അത് ശ്രമിക്കുന്നത്. പ്രാകൃതമായ രീതിയില്‍ റോഹിങ്ക്യന്‍ വംശജരെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുന്നതിനെ മ്യാന്‍മറിലെ സൈനിക ഭരണകൂടവും നാഷണല്‍ ലീഗ് ഫോര്‍ ഡെമോക്രസി എന്ന രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടിയും പരസ്യമായി ന്യായീകരിക്കുന്നത് അതിനുള്ള ഉദാഹരണമാണ്.''  

A Rohingya family
മ്യാന്മറില്‍ നിന്നും ബംഗ്ലാദേശിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യുന്ന റോഹിങ്ക്യന്‍ അഭയാര്‍ത്ഥികള്‍ / Photo : UNHCR/Roger Arnold

മുസ്​ലിമിന്റെ രാജ്യേതരമായ സ്വത്വത്തില്‍ ചൈനക്കെന്നതുപോലെ ഫ്രാന്‍സിനും ആശങ്കകളുണ്ടെന്ന് മുകുള്‍ പറഞ്ഞു. ഫ്രാന്‍സിലെ മുസ്​ലിം വിഭാഗത്തെ രാജ്യവുമായി കൂടിച്ചേര്‍ന്നുപോകാന്‍ കഴിയാത്ത അപകടകരമായ ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗമായിട്ടാണ് എല്ലാ തട്ടിലുമുള്ള രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടികളും വോട്ടര്‍മാരും കണക്കാക്കുന്നത്. ഫ്രാന്‍സിലെ ഫാസിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റവുമായി ചരിത്രപരമായി വളരെ വ്യക്തമായ ബന്ധമുള്ള ഫ്രണ്ട് നാഷണല്‍ പാര്‍ട്ടിയുടെ നേതാവായ മറൈന്‍ ലേ പെന്‍ റിപ്പബ്ലിക്കന്‍ ആശയങ്ങള്‍ക്കും മതനിരപേക്ഷതയ്ക്കും ഭീഷണിയാണെന്ന പേരിലാണ് ഫ്രാന്‍സിലെ മുസ്​ലിം വിഭാഗത്തെ ആക്ഷേപിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ പറയുമ്പോള്‍ അവര്‍ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് ഫ്രാന്‍സിലെ മുഖ്യധാരാ രാഷ്ട്രീയമണ്ഡലത്തെ തന്നെയാണ്. എന്നിരുന്നാലും മുകുള്‍ പറയുന്നത്,  ‘‘അവകാശ നിഷേധം, വംശീയ ഉന്മൂലനം, ആസൂത്രിത അക്രമണങ്ങള്‍ എന്നീ അപകടങ്ങള്‍ ഫ്രാന്‍സിലെ മുസ്​ലിം വിഭാഗം നേരിടുന്നില്ല. എങ്കിലും ഭരണകൂടവും സിവില്‍ സമൂഹവും ഒരുപോലെ സംശയത്തിന്റെ നിഴലില്‍ നിര്‍ത്തുകയും ഒറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന തരത്തില്‍, രാഷ്ട്രീയമായി വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടനുഭവിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷമാണ് ഫ്രാന്‍സിലെ മുസ്​ലിം വിഭാഗം.''

സമുദായത്തെ  ‘മെരുക്കിയും പരിഷ്‌കരിച്ചും' മുറിവുകള്‍ ഉണക്കാനുള്ള ചൈനീസ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ തീരുമാനത്തിനും എന്തെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള എതിര്‍പ്പുള്ളതായി അറിയാന്‍ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.

‘‘ഫ്രാന്‍സ്, മ്യാന്‍മാര്‍, ചൈന എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ ഭൂരിപക്ഷവാദ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും നയങ്ങളുടെയും സന്ദര്‍ഭം വളരെ വ്യത്യസ്തമാണെങ്കിലും അവ ചില പ്രത്യേകതകള്‍ പങ്കുവെക്കുന്നുണ്ട്. ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങളെ ചാപ്പ കുത്തി ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിനെതിരെ മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളിലെയും സിവില്‍ സമൂഹസംഘങ്ങളില്‍ നിന്നോ രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടികളില്‍ നിന്നോ കാര്യമായ എതിര്‍പ്പുകളൊന്നും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. ന്യൂനപക്ഷ സമുദായങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികളില്‍ നിന്ന് മാത്രമാണ് എതിര്‍സ്വരങ്ങള്‍ ഉയരുന്നത്. ലേ പെന്‍, മാക്രോണ്‍, ഫ്രഞ്ച് മുഖ്യധാരാ കണ്‍സര്‍വേറ്റീവുകള്‍, മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങള്‍ എന്നിവരെല്ലാം ഫ്രാന്‍സിലെ മുസ്​ലിം വിഭാഗം ഒരു പ്രശ്നമാണെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നതായാണ് കാണാന്‍ കഴിയുന്നത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള അഭിപ്രായൈക്യം മ്യാന്‍മറിലേക്കെത്തുമ്പോള്‍ കൂടുതല്‍ നഗ്‌നമായി വെളിപ്പെടുന്നു. സമുദായത്തെ  ‘മെരുക്കിയും പരിഷ്‌കരിച്ചും' മുറിവുകള്‍ ഉണക്കാനുള്ള ചൈനീസ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ തീരുമാനത്തിനും എന്തെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള എതിര്‍പ്പുള്ളതായി അറിയാന്‍ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.''

muslim
Photos: Wikimedia Commons

മുകുള്‍ പറയുന്നത്,  ‘‘ഒരു ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗത്തിനെതിരെ പൊലീസിനെയോ സൈന്യത്തെയോ ഉദ്യോഗസ്ഥരേയോ പ്രയോഗിക്കുന്നത് പലവിധത്തിലുള്ള ഉദ്ദേശ്യങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നുണ്ട്. ഭരണകൂടത്തിന്റെ സംരക്ഷണമില്ലാത്ത അധഃസ്ഥിതരില്‍പ്പെടുന്നവരാണ് ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെന്ന് പൊതുസമൂഹത്തിന് സൂചന നല്‍കാന്‍ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദത്തിന്റെ വിജയത്തിന് ഒരു മുന്നുപാധിയാണ് അവിടെയൊരു അധഃസ്ഥിത വിഭാഗം ഉണ്ടായിരിക്കുക എന്നത്. കാരണം, ഭൂരിപക്ഷത്തില്‍പ്പെട്ട ദരിദ്രര്‍, കീഴാളര്‍, തൊഴിലാളികള്‍ തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങള്‍ക്കിടയിലെ മുന്നേറ്റം ശക്തമാക്കാന്‍ അവരേക്കാള്‍ പീഢിതരായ ഒരു വിഭാഗത്തിനെ വെറുക്കപ്പെട്ടവരായി അവര്‍ക്കുമുന്നില്‍ നിര്‍ത്തേണ്ടതുണ്ട്. വംശഹത്യകളും, ആള്‍ക്കൂട്ട അക്രമങ്ങളും ഇയൊരു അധഃസ്ഥിതാവസ്ഥയെയാണ് നിരന്തരമായി ആവര്‍ത്തിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. കീഴ്പ്പെടുത്താനുള്ള ആക്രമണങ്ങളില്‍ ഫോണ്‍ ക്യാമറകളും, ഫേസ്ബുക്ക് ലൈവുകളും, വാട്ട്സ് ആപ്പ് ഷെയറുകളും വഴി ഇതുവരെയില്ലാത്ത വിധത്തില്‍ ആളുകള്‍ പരോക്ഷമായി പങ്കാളികളാകുന്നു. ഒരു സംഭവത്തെ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആള്‍ക്കാരുമായി ഒരേസമയം പങ്കുവെക്കാന്‍ കഴിയുന്ന സംവിധാനം വെര്‍ച്വല്‍ ലോകത്തെ ഐക്യദാര്‍ഢ്യം ഉണ്ടാക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അത് ലൈവായി ഒരു പ്രീമിയര്‍ ലീഗ് ഫുട്ബോള്‍ മാച്ച് കാണുന്നത് പോലെയാണ്. മറ്റുപലതുമെന്നത് പോലെ, ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദമെന്നത് നിങ്ങള്‍ക്കും പങ്കാളികളാകാന്‍ കഴിയുന്ന ഒരു ലൈവ് ആഹ്ലാദോത്സവമാണ്.''

മുസ്​ലിം ​ വിഭാഗത്തിനെ വേര്‍തിരിച്ച് കീഴ്പ്പെടുത്തിയ ഗുജറാത്ത് മോഡലിന്റെ വിജയം, ഇടക്കിടെയുള്ള ഭയപ്പെടുത്തലുകളിലൂടെയും അക്രമങ്ങളിലൂടെയും രാജ്യം മുഴുവനായും ഇത് ആവര്‍ത്തിക്കാന്‍ കഴിയുമെന്ന വാദത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്

മുകുളിനെ സംബന്ധിച്ച്,  ‘‘ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദത്തെ ഒരു ആഗോള പ്രതിഭാസമായി കണക്കാക്കുകയാണെങ്കില്‍, ഇന്ത്യയിലെ മാതൃക പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. ആകെ ജനസംഖ്യ കൂടുതലാണെന്ന് മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയില്‍ മുസ്ലിം  മതവിഭാഗത്തില്‍പ്പെടുന്ന 20 കോടിയോളം ജനങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ മുസ്ലിം ജനസംഖ്യ വലുതും ചിതറിയതുമാണ്. ചൈനയിലെയോ മ്യാന്‍മറിലെയോ ഭരണകൂടങ്ങള്‍ ചെയ്തതുപോലെ ഒരു ചെറിയ പ്രദേശത്ത് താമസിക്കുന്ന ചെറിയ ന്യൂനപക്ഷ സമുദായത്തെ ചിതറിക്കാനോ പുറത്താക്കാനോ ഇന്ത്യന്‍ ഭരണകൂടം ആഗ്രഹിച്ചാല്‍പ്പോലും കഴിയില്ല.''

മുകുള്‍ പറയുന്നത്,  ഇന്ത്യയിലെ ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദം ഒന്ന് രുചിച്ചുനോക്കാനുള്ള വിഭവങ്ങള്‍ മാത്രമടങ്ങിയതാണ്, പ്രധാന വിഭവങ്ങള്‍ അടങ്ങിയതല്ലെന്നാണ്.  ‘‘ലവ് ജിഹാദ്, ആള്‍ക്കൂട്ടം ചേര്‍ന്ന് ശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്ന രീതി, കൂട്ടംചേര്‍ന്ന് കൈയ്യേറ്റം ചെയ്യുക, ആളുകള്‍ നോക്കിനില്‍ക്കേ മര്‍ദ്ദിക്കുക, നഗരകേന്ദ്രീകൃതമായ കലാപങ്ങള്‍, ദേശീയ പൗരത്വ പട്ടികയെന്ന പേരില്‍ ഭയപ്പെടുത്തല്‍, പൗരത്വത്തിന് മതപരമായ മാനദണ്ഡം നല്‍കിക്കൊണ്ടുള്ള പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമം, ന്യൂനപക്ഷ  സര്‍വ്വകലാശാലകളെ നശിപ്പിക്കുക, രാം മന്ദിര്‍, കശ്മീരിനെ മെരുക്കിയെടുക്കല്‍ എന്നീ കാര്യങ്ങളെല്ലാം ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദത്തെ വളര്‍ത്താനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മുസ്​ലിം ​ വിഭാഗത്തിനെ വേര്‍തിരിച്ച് കീഴ്പ്പെടുത്തിയ ഗുജറാത്ത് മോഡലിന്റെ വിജയം, ഇടക്കിടെയുള്ള ഭയപ്പെടുത്തലുകളിലൂടെയും അക്രമങ്ങളിലൂടെയും രാജ്യം മുഴുവനായും ഇത് ആവര്‍ത്തിക്കാന്‍ കഴിയുമെന്ന വാദത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. നിയന്ത്രിതവും എന്നാല്‍ അനുകരണീയവുമായ അക്രമങ്ങളുടെ ഘോഷയാത്ര തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലെ വിജയത്തിനായുള്ള ഭൂരിപക്ഷത്തെ എല്ലാകാലത്തേക്കുമായി നിലനിര്‍ത്തുമെന്നാണ് ഇന്ത്യയിലെ ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദികള്‍ കരുതുന്നത്. അവര്‍ക്കുതെറ്റി, പക്ഷേ അതിനെക്കുറിച്ച് മറ്റൊരു സന്ദര്‍ഭത്തില്‍ പറയാം.''

illustration
ഡിസെെൻ: സൈനുല്‍ ആബിദ്

മുകുള്‍ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്, ഇന്ത്യയിലെ ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദത്തെ കുറിക്കാന്‍ ഫാസിസം എന്ന പ്രയോഗം ഉപയോഗപ്രദമല്ലെന്നാണ്. കാരണം, നാസി ജര്‍മനിയുടെ സന്ദര്‍ഭത്തില്‍ ഫാസിസമെന്നത് കൂട്ടക്കൊലയ്ക്കായുള്ള ക്യാമ്പുകളില്‍ അവസാനിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ഇത് തെറ്റാണെന്ന് മാത്രമല്ല, യഥാര്‍ത്ഥ അപകടത്തില്‍ നിന്നുള്ള ശ്രദ്ധതെറ്റിക്കല്‍ കൂടിയാകും. അദ്ദേഹം പറയുന്നു,   ‘‘ഇന്ത്യയിലെ ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദം ഏതെങ്കിലും ഒരു അന്തിമ പരിഹാരത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതല്ല. വലിയ രീതിയില്‍ വംശീയ ഉന്മൂലനത്തിനോ, രാജ്യത്തെ 20 കോടിയോളം വരുന്ന മുസ്​ലിം ജനതയെ കോണ്‍സന്‍ട്രേഷന്‍ ക്യാമ്പുകളില്‍ അടച്ചിടാനോ ഇന്ത്യയില്‍ ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടിയോ സംഘടനയോ ശ്രമിക്കുമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല. ഇത് ധാര്‍മികമായ മനസ്സാക്ഷിക്കുത്ത് കാരണമൊന്നുമല്ല, ഇന്ത്യന്‍ ഭരണകൂടത്തിന്റെ കഴിവിനും അപ്പുറത്താണത് എന്നതിനാലാണ്.''

മുകുളിനെ സംബന്ധിച്ച്,  ‘‘ഒരു ജനാധിപത്യരാജ്യമെന്ന നിലയില്‍ ഇന്ത്യയുടെ നേട്ടങ്ങളും പാളിച്ചകളും പല രാജ്യശില്‍പ്പികള്‍ക്കും താൽപര്യമുള്ള ഒരു കാര്യമാണ്. അനുകരണീയമായ ഒരു രാജ്യമാണ് ഇന്ത്യയെന്ന് പറയാനല്ല ഇത് പറയുന്നത്. സാമ്പത്തികവും, സാംസ്‌കാരികവും, ഭാഷാപരവും, മതപരവുമായ വ്യത്യാസങ്ങളെ ബഹുസ്വരമായ രീതിയില്‍ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലുള്ള അനുഭവങ്ങളും ശീലങ്ങളും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണത്തെയാണ്. ജനാധിപത്യത്തില്‍ വിശ്വസിക്കുന്നവരും രാഷ്ട്രീയ ചിന്തകരും ഇതിനെ ഒരു കേസ് സ്റ്റഡിയായോ, പ്രചോദനമായോ, താക്കീതായോ കണക്കാക്കേണ്ടതാണ്.''

ബഹുസ്വരതയില്‍ ഇന്ത്യ നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ പ്രസക്തിയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന തരത്തിലാണ് ലോകത്ത് വിവിധയിടങ്ങളിലായി ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദം ഉയര്‍ന്നുവരുന്നത്

മുകുള്‍ മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചത്,  ‘‘ചരിത്രപരമായ ഫാസിസവും സമകാലികമായ ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദവും ന്യൂനപക്ഷത്തെ എതിരിടുന്നത് വംശനാശം, പുറത്താക്കല്‍, അല്ലെങ്കില്‍ നിര്‍ബന്ധിതമായ ഏകീകരണം എന്നിവയിലൂടെയാണ്. ഇതില്‍ തെരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശങ്ങളില്ല, ഒരു രാജ്യം അവരുടെ ന്യൂനപക്ഷത്തിന് നടപ്പിലാക്കുന്ന വിധികളാണ് ഇത്. സമഗ്രാധിപത്യ രാജ്യങ്ങളും ജനാധിപത്യമില്ലാത്ത രാജ്യങ്ങളും അവരുടെ ഭൂരിപക്ഷാധികാര താത്പര്യങ്ങള്‍ നേടുന്നതിന്​ വലിയ രീതിയിലുള്ള ഭരണകൂട അതിക്രമങ്ങള്‍ നടത്താന്‍ തയ്യാറാകും. എന്നാല്‍ ഫ്രാന്‍സിനെപ്പോലെയുള്ള രാജ്യങ്ങള്‍ ലിബറല്‍ ജനാധിപത്യത്തില്‍ നിയമങ്ങളിലൂടെയും പ്രൊപഗണ്ടയിലൂടെയും ന്യൂനപക്ഷത്തെ അടക്കിനിര്‍ത്താനാണ് താത്പര്യം കാണിക്കുക.''

മുകുള്‍ പറയുന്നത്,  ‘‘രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടികള്‍ അവരെതന്നെ ഒരു ഫാസിസ്റ്റ് പാര്‍ട്ടിയെന്ന് വിളിക്കുകയോ ചരിത്രപരമായ ഫാസിസ്റ്റ് നേതാക്കളെ ആരാധിക്കുകയോ ചെയ്യുകയാണെങ്കില്‍ അവരെ ഫാസിസ്റ്റ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത് ശരിയാണ്. അത് മാവോയേയും സ്റ്റാലിനേയും പിന്തുടരുന്നവരെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത് പോലെയാണ്. പക്ഷേ ഇത് ആദ്യം ചോദിച്ച ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം തരുന്നില്ല. ചരിത്രപരമായ സംഭവപരമ്പരകളെ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക ചട്ടക്കൂടിലേക്ക് ചുരുക്കിവെക്കാന്‍ കഴിയുമോ എന്നതാണ് ചോദ്യം. കാരണം മുസോളിനിയുടെ ഫാസിസ്റ്റുകളുമായും ഹിറ്റ്​ലറിന്റെ നാസികളുമായും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ബന്ധമുള്ള രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടികളോ സര്‍ക്കാരുകളോ വലിയ തോതിലുള്ള ഹിംസയിലേക്ക് കടക്കണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഇത് രണ്ടാമത്തെ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരവും തരുന്നില്ല.''

Uyghurs
ഒരു വമ്പന്‍ രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണത്തിലെ വസ്തുക്കളാണ് ഉയ്ഗുര്‍ സമുദായം. അവര്‍ അനുസരണയുള്ളവരാണ്, ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്, നിരന്തരമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്. ഡിജിറ്റല്‍ സര്‍വെയ്ലെന്‍സ്, ജയില്‍വാസം, എല്ലാമറിയുന്ന ഭരണകൂടം എന്നിവ കാരണം ചില്ലുകൂട്ടില്‍ പരീക്ഷണത്തിനുവെച്ച എലികളെപ്പോലെയാണ് ഉയ്ഗുര്‍ മുസ്​ലിംകൾ 

മുകുള്‍ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു,  ‘‘ഭരണകൂടം അന്യരായി പരിഗണിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗത്തെ ചാപ്പകുത്തുന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു അഭിപ്രായൈക്യം സിവില്‍ സമൂഹത്തില്‍ ഉണ്ടാവുകയെന്നത് ഫാസിസത്തിന്റെ ആവശ്യകതയാണെങ്കില്‍ മ്യാന്‍മറില്‍ അതിന് അനുയോജ്യമായ സാഹചര്യമാണുള്ളത്. രഖൈനിലെ മുസ്​ലിം വിഭാഗത്തില്‍ പെടാത്തവര്‍, മ്യാന്‍മറിലെ ബുദ്ധമതക്കാരായ ഭൂരിപക്ഷ വിഭാഗം, രാജ്യത്തെ സ്വതന്ത്ര ബുദ്ധിജീവികള്‍, എന്തിന് ബുദ്ധമതക്കാരല്ലാത്ത ന്യൂനപക്ഷങ്ങള്‍ പോലും റോഹിങ്ക്യക്കാരോട് പരസ്യമായ വെറുപ്പുള്ളവരോ അല്ലെങ്കില്‍ കുറഞ്ഞപക്ഷം താത്പര്യക്കുറവുള്ളവരോ ആണ്. ഇക്കാര്യത്തില്‍ ഇവരെല്ലാവരും ഒറ്റക്കെട്ടാണ്. ഒരു ഭൂരിപക്ഷ ഭരണകൂടം അവിടെയുള്ള ന്യൂനപക്ഷവിഭാഗത്തെ അടിച്ചമര്‍ത്താനും നശിപ്പിക്കാനും ശ്രമിക്കുമ്പോള്‍ സിവില്‍ സമൂഹത്തില്‍ നിന്ന് കാര്യമായ എതിര്‍പ്പുകളില്ലാതിരിക്കുന്ന അവസ്ഥ ഫാസിസമാണെങ്കില്‍ മ്യാന്‍മര്‍ തീര്‍ച്ചയായും ഒരു ഫാസിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രമാണ്.''

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്,  ‘‘ചൈനയുടെ കാര്യത്തില്‍ ഇത്തരത്തിലുള്ള കൂട്ടക്കുരുതികളോ വലിയ തോതിലുള്ള പുറത്താക്കലുകളോ ഉണ്ടായിട്ടില്ല. ഉയ്ഗുര്‍ മുസ്​ലിംകളെ  ‘മെരുക്കിയെടുത്ത് പരിഷ്‌കരിക്കുന്ന' രീതി ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത് അത് സോഷ്യല്‍ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനായി ഉപയോഗിക്കാവുന്ന രീതികളില്‍ ഒന്നാണെന്നതിനാലാണ്. ചൈനീസ് രാഷ്ട്രത്തിന് ഒരു തരത്തിലുമുള്ള ഭീഷണിയും നല്‍കുന്ന വിഭാഗമല്ല ഉയ്ഗുര്‍. കണികകളെ വേര്‍തിരിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ ആസൂത്രിത രീതിയില്‍ വ്യക്തികളെ അവരുടെ സമുദായത്തില്‍ നിന്ന് അടര്‍ത്തിമാറ്റുന്നതിന് ചൈന നല്‍കുന്ന ന്യായീകരണം ഭാവിയിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണിയെ ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള മുന്‍കരുതല്‍ എന്ന നിലയിലാണ്. ആളുകളുടെ ശീലങ്ങളുടെയും സ്വഭാവങ്ങളുടെയും പരീക്ഷണശാലയാണ് സിന്‍ജിയാങ്; ഒരു വമ്പന്‍ രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണത്തിലെ വസ്തുക്കളാണ് ഉയ്ഗുര്‍ സമുദായം. അവര്‍ അനുസരണയുള്ളവരാണ്, ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്, നിരന്തരമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്. ഡിജിറ്റല്‍ സര്‍വെയ്ലെന്‍സ്, ജയില്‍വാസം, എല്ലാമറിയുന്ന ഭരണകൂടം എന്നിവ കാരണം ചില്ലുക്കൂട്ടില്‍ പരീക്ഷണത്തിനുവെച്ച എലികളെപ്പോലെയാണ് ഉയ്ഗുര്‍ മുസ്​ലിംകൾ ഇന്ന്. സര്‍വ്വാധിപത്യത്തെ പൂര്‍ണമാക്കുകയാണ് സിന്‍ജിയാങ്.''

ഇന്ത്യയില്‍ ഭരണകൂടത്തിന്റെ സവിശേഷ ശ്രദ്ധ ആവശ്യമായ പട്ടിക ജാതി, പട്ടിക വര്‍ഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങളുണ്ടെന്നത് ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ച് മാത്രം പ്രധാനമായ കാര്യമല്ല. അത് ലോകത്തെവിടെയും അസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും സര്‍ക്കാരുകള്‍ക്ക് അതിനെ പരിഹരിക്കാന്‍ എന്തുചെയ്യാന്‍ കഴിയുമെന്നതിനെക്കുറിച്ചും നടക്കുന്ന ചര്‍ച്ചകളിലും പ്രധാനമാണ്.

മുകുള്‍ പറഞ്ഞു,  ‘‘ബഹുസ്വരതയില്‍ ഇന്ത്യ നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ പ്രസക്തിയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന തരത്തിലാണ് ലോകത്ത് വിവിധയിടങ്ങളിലായി ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദം ഉയര്‍ന്നുവരുന്നത്. ഭാരതീയ ജനതാ പാര്‍ട്ടിയുടെ വിജയത്തിലൂടെ ഉണ്ടായ ഒരു പ്രാദേശികമായ പാളിച്ച മാത്രമല്ല ബഹുസ്വരതയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന കാര്യത്തില്‍ ഉണ്ടായിട്ടുള്ളതെന്നാണ് ഭൂരിപക്ഷാധികാരവാദികളായ രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടികളുടെയും നേതാക്കളുടെയും ജനസ്വാധീനത്തില്‍ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്. ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളില്‍ രാഷ്ട്രങ്ങള്‍ എന്തെങ്കിലും കൂടുതലായി ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെന്ന ആശയത്തിന് വന്ന പരാജയം കൂടിയാണ് അത്. ബി.ജെ.പിയുടെ 2014ലെയും 2019ലെയും തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങള്‍ വരുന്ന കുറച്ചുകാലത്തേക്കെങ്കിലും ബഹുസ്വരതയുടെ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ അവസാനമാണെന്ന് അനുമാനിച്ചുനോക്കാം.

ഇത് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ചോദ്യമുയര്‍ത്തുന്നുണ്ട്. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യ ബഹുസ്വരതയുമായി നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങള്‍ ഇല്ലാതായിക്കഴിഞ്ഞുവെങ്കില്‍ അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ സാംഗത്യമെന്താണ്? അതിന്റെ പ്രാധാന്യമെന്താണെന്നുവെച്ചാല്‍, ബഹുസ്വരതയിലൂന്നിയ റിപ്ലബ്ലിക് നിലവിലുണ്ടായിരുന്നില്ല എങ്കിലാണെങ്കില്‍ നമുക്കതിനെ കണ്ടെത്താന്‍ കഴിയുമായിരുന്നില്ല. അപകോളനിവത്കരണത്തിന്റെ സവിശേഷമായ ചരിത്രസന്ദര്‍ഭത്തിലാണ് അതുണ്ടാകുന്നത്. അതിന്റെ ഫലമായി ഇന്ത്യന്‍ ദേശരാഷ്ട്രം ഉണ്ടായത് ചരിത്രപരമായി നോക്കുകയാണെങ്കില്‍ ഒറ്റയ്ക്കുള്ള പ്രതിഭാസമാണ്. എന്നാല്‍ പ്രായോഗികതയിലും ആദര്‍ശത്തിലും ഊന്നി തയ്യാറാക്കപ്പെട്ട ഭരണഘടനാനുസൃതമായ രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനം ഇന്ന് എല്ലാ ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രങ്ങള്‍ക്കും ലഭ്യമായ തരത്തില്‍ പ്രവര്‍ത്തനരീതികള്‍ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്.''

CAA
പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമത്തിനെതിരെ ഡല്‍ഹിയിലെ ശഹീന്‍ബാഗില്‍ നടന്ന പ്രതിഷേധത്തില്‍ നിന്ന്.

ഭരണഘടനാനുസൃതമായ ബഹുസ്വരതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന ബോദ്ധ്യങ്ങളിലൂന്നി അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നത് എങ്ങനെ ഒരു ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രത്തിന് വ്യത്യസ്തതകളേയും അസമത്വത്തെയും ഔദ്യോഗികമായി മനസ്സിലാക്കുക എന്നതാണ്. അദ്ദേഹം പറയുന്നു,  ‘‘ഫ്രാന്‍സില്‍ മതനിരപേക്ഷതയുടെ തത്വം വ്യത്യസ്തതകളെ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുതന്നെ കാണാതിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ അത് ആ വ്യത്യസ്തതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വ്യവസ്ഥാപിതമായ വിവേചനത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാനാവശ്യമായ വിവരങ്ങള്‍ ശേഖരിക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് ഭരണകൂടത്തെ വിലക്കുന്നു. ഫ്രാന്‍സില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടനയുടെ ഷെഡ്യൂളുകളില്‍ തന്നെ വിവേചനം നേരിടുന്നവര്‍ക്ക് അനുകൂലമായ നയങ്ങളും പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും ഉറപ്പുവരുത്തുന്നുണ്ട്. ഇത് ചരിത്രപരമായി പ്രധാനമാണ്, കാരണം ഒരു ജനാധിപത്യരാഷ്ട്രം അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി അരികുവത്കരിക്കപ്പെട്ടവരെ അനുകൂലിക്കുന്ന നയങ്ങള്‍ ഉള്‍ച്ചേര്‍ക്കുന്നുണ്ടെങ്കില്‍ അത് മറ്റ് ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രങ്ങള്‍ക്കുകൂടി പരിശോധിക്കാനുള്ള ഒരു മാതൃകയാണ് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്. അത് കേവലമായ വാചാടോപത്തിനപ്പുറത്ത് ഒരു യഥാര്‍ത്ഥ പ്രവര്‍ത്തനരീതിയായി മാറുന്നു.  ഇന്ത്യയില്‍ ഭരണകൂടത്തിന്റെ സവിശേഷ ശ്രദ്ധ ആവശ്യമായ പട്ടിക ജാതി, പട്ടിക വര്‍ഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങളുണ്ടെന്നത് ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ച് മാത്രം പ്രധാനമായ കാര്യമല്ല. അത് ലോകത്തെവിടെയും അസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും സര്‍ക്കാരുകള്‍ക്ക് അതിനെ പരിഹരിക്കാന്‍ എന്തുചെയ്യാന്‍ കഴിയുമെന്നതിനെക്കുറിച്ചും നടക്കുന്ന ചര്‍ച്ചകളിലും പ്രധാനമാണ്.''

വ്യത്യസ്തതകളെ മനസ്സിലാക്കാത്തതും ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ രീതികളിലേക്ക് മറ്റുള്ളവരെക്കൂടി സംയോജിപ്പിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നതുമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനം അവരെ അന്യവത്കരിക്കുന്നതിലാണ് അവസാനിക്കുകയെന്ന് ഭരണഘടന ഓര്‍മപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്.

മുകുള്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്ന മറ്റൊരു കാര്യം, ഇന്ത്യന്‍ റിപ്പബ്ലിക് നാനാത്വത്തെ ഫെറ്റിഷൈസ് ചെയ്യുന്നതായി അതിന്റെ വിമര്‍ശകര്‍ ഇടയ്ക്ക് കുറ്റപ്പെടുത്താറുണ്ട്. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ് ഇന്ത്യന്‍ കലണ്ടറില്‍ കാണുന്ന ഗസറ്റഡ് അവധിദിനങ്ങള്‍. രാജ്യത്തെ എല്ലാ മതവിശ്വാസികളുടെയും പ്രധാന ദിവസങ്ങളില്‍ ഇവിടെ അവധി നല്‍കുന്നുണ്ട്. ഇതിനെ ഉപയോഗമൊന്നുമില്ലാത്ത തരത്തില്‍ ആളുകളുടെ പ്രീതിക്കായി ചെയ്യുന്നതായി നിങ്ങള്‍ക്ക് കണക്കാക്കാം. അല്ലെങ്കില്‍ എല്ലാവരുടേയും മതപരമായ ആചാരങ്ങള്‍ക്ക് ഭരണകൂടം തുല്യമായ പരിഗണന നല്‍കുന്നതായി ഇന്ത്യന്‍ പൗരന്മാരെ അറിയിക്കുന്നതിനായിട്ടാണെന്നും കണക്കാക്കാം. അത് പരസ്യമായി എല്ലാവര്‍ക്കും പരിഗണന നല്‍കുന്നതിനുള്ള രീതിയാണ്. ആ രീതി എണ്ണത്തിന്റെ കണക്കില്‍ ആര്‍ക്കാണ് കൂടുതല്‍ പരിഗണന വേണ്ടതെന്ന് തീരുമാനിക്കാന്‍ അനുവദിക്കുന്നില്ല.''

അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്‍ത്തു,  ‘‘വ്യത്യസ്തതകളെ മനസ്സിലാക്കാത്തതും ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ രീതികളിലേക്ക് മറ്റുള്ളവരെക്കൂടി സംയോജിപ്പിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നതുമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനം അവരെ അന്യവത്കരിക്കുന്നതിലാണ് അവസാനിക്കുകയെന്ന് അംബേദ്കറിന്റെ ഭരണഘടന ഓര്‍മപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. ഇത് ഹിന്ദുത്വയുടെ കാര്യത്തിലും മതനിരപേക്ഷതയുടെ കാര്യത്തിലും ശരിയാണ്.''

1905ല്‍ പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ചതും, ഭരണകൂടത്തെ വിമര്‍ശിച്ചതിന്റെ പേരില്‍ 1910ല്‍ കണ്ടുകെട്ടുകയും ചെയ്ത സ്വദേശാഭിമാനി പത്രത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ വക്കം മൗലവിയുടെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു പ്രഭാഷണം നടന്നത്. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും കൊളോണിയല്‍ ഇന്ത്യയില്‍ നടന്ന സാമൂഹിക പരിഷ്‌കരണ മുന്നേറ്റങ്ങളിലെ ഒരു വിശിഷ്ടനായ വ്യക്തിയാണ് ജ്യോതിഭാ ഫൂലെയെയും നാരായണഗുരുവിനെയും പോലെ മൗലവിയെന്നും മുകുള്‍ പറഞ്ഞു. വൈവിധ്യത്തെയും ബഹുസ്വരതയെയും ബഹുമാനിക്കുന്ന ധീരനായ പത്രാധിപരായിരുന്നു മൗലവിയെന്നും അത് കോളണിവത്കരണത്തിനെതിരായ ഇന്ത്യയിലെ മുന്നേറ്റങ്ങളുടെ മുഖമുദ്രയാണെന്നും മുകുള്‍ പറഞ്ഞു. 

(അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തില്‍ പ്രസിദ്ധമായ ലുക്കിങ് ത്രൂ ദി ഗ്ലാസ് (ഛാട്ടോ ആൻറ്​ വിന്‍ഡസ്), സെക്യുലര്‍ കോമണ്‍സെന്‍സ് (പെന്‍ഗ്വിന്‍ ഇന്ത്യ), മെന്‍ ഇന്‍ വൈറ്റ് (പെന്‍ഗ്വിന്‍), ദി അഗ്ലിനെസ് ഓഫ് ദി ഇന്ത്യന്‍ മെയ്ല്‍ ആന്റ് അദര്‍ പ്രൊപ്പോസിഷന്‍സ് (ബ്ലാക്ക് കൈറ്റ്), ഹോംലെസ് ഓണ്‍ ഗൂഗ്ള്‍ എര്‍ത്ത് (ദി ഓറിയൻറ്​ ബ്ലാക്ക് സ്വാന്‍), സിവില്‍ ലൈന്‍സ് (ഹാപ്പര്‍ കോളിന്‍സ്) തുടങ്ങിയ പുസ്​തകങ്ങൾ മുകുള്‍ കേശവന്‍ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്​. ദി ടെലിഗ്രാഫ്, ക്രിക് ഇന്‍ഫോ, ഔട്ട്​ലുക്ക്​ മാസിക, മിൻറ്​, ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ, ദി ഹിന്ദു, ദി ഗാര്‍ഡിയന്‍, ബുക്ക്ഫോറം, ദി ടൈംസ് ലിറ്ററി സപ്ലിമെൻറ്​, വിസ്ഡെന്‍ ക്രിക്കറ്റ് ഏഷ്യ, വിസ്ഡെന്‍ ക്രിക്കറ്റര്‍ എന്നിവയില്‍ കോളമിസ്റ്റാണ്​.)     

വിവർത്തനം: നീതു ദാസ്​.


വായനക്കാര്‍ക്ക് ട്രൂകോപ്പി വെബ്‌സീനിലെ ഉള്ളടക്കത്തോടുള്ള പ്രതികരണങ്ങള്‍ letters@truecopy.media എന്ന വിലാസത്തിലേക്ക് അയക്കാം.​​​​​​​

കെ.എം. സീതി

മഹാത്മഗാന്ധി സര്‍വകലാശാലയിലെ അന്തര്‍ സര്‍വകലാശാല സോഷ്യല്‍ സയന്‍സ് റിസര്‍ച്ച് ആൻറ്​ എക്സ്റ്റന്‍ഷന്‍ (IUCSSRE) ഡയറക്ടര്‍. ഇവിടെ സോഷ്യല്‍ സയന്‍സസ് ഡീനായും ഇന്റര്‍ നാഷണല്‍ റിലേഷന്‍സ് ആന്റ് പൊളിറ്റിക്ക്സ് ഡയറക്ടറായും പ്രവര്‍ത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. Global South Colloquy യില്‍ എഴുതുന്നു. ​​​​​​​

Audio

PLEASE USE TRUECOPY WEBZINE APP FOR BETTER READING EXPERIENCE.

DOWNLOAD IT FROM