Saturday, 27 November 2021

കാശ്​മീർ യാത്ര


Text Formatted

ലേ എന്ന ലൊക്കേഷനിൽനിന്ന്​ ജീവിതത്തിലേക്ക്​ ഒരു മടക്കം

കാര്‍ഗില്‍ യുദ്ധം അവസാനിച്ച്​ ഒരു കൊല്ലത്തിനുശേഷം, യുദ്ധത്തിന്റെ പിന്‍പുറങ്ങളെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി ഒരു സിനിമയുടെ ഷൂട്ടിങ്ങിന്​ കശ്​മീരിലെ ലേയിലെത്തുകയും കൊടും മഞ്ഞുവീഴ്​ചയെതുടർന്ന്​ അവിടെനിന്ന്​ തിരിച്ചുവരാനെടുത്ത സാഹസികയാത്രയും വിവരിക്കുകയാണ്​ ​​പ്രമുഖ കാമറാമാൻ വേണു

Image Full Width
Image Caption
ലേയിൽനിന്ന്​ ചണ്ഡീഗഢിലേക്കുള്ള ആർമിയുടെ ഗജരാജ് കാര്‍ഗോ ഫ്‌ളൈറ്റിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ വേണുവിന്​ ലഭിച്ച ഒരു രൂപയുടെ പാസ്​
Text Formatted

2020 ഒക്ടോബര്‍ 30 ന് രാവിലെ ഇന്ത്യൻ പത്രങ്ങളില്‍ വന്ന പ്രധാന ഒന്നാം പേജ് ചിത്രം, ലോകത്തിലെ ഉയരം കൂടിയ പര്‍വത തുരങ്കങ്ങളില്‍ വെച്ച് ഏറ്റവും നിണ്ട തുരങ്കത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനം നിര്‍വഹിച്ച ശേഷം തുരങ്കമുഖത്ത് കനത്ത ചിന്താഭാരവുമായി ഏകനായി ഉലാത്തുന്ന ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രിയുടേതായിരുന്നു. ആദ്യം റോത്താങ് തുരങ്കം എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ 9 കി.മീ തുരങ്കത്തിന്റെ പേരിപ്പോള്‍ അടല്‍ ടണല്‍ എന്നാണ്.

ശ്രീനഗറില്‍ നിന്ന് തെക്ക് കിഴക്കായും മനാലിയില്‍ നിന്ന്​ വടക്ക് കിഴക്കായിട്ടുമാണ് ലദ്ദാക്കിന്റെ ആസ്ഥാനമായ ലേ എന്ന പട്ടണം. ലദ്ദാക്ക് പ്രദേശത്തേക്ക് രണ്ട് വഴിയാണുള്ളത്. ഒന്ന് ശ്രീനഗറില്‍ നിന്ന്​ സോന്‍മര്‍ഗ്, ദ്രാസ്, കാര്‍ഗില്‍ വഴി. പാകിസ്ഥാന്‍ അതിര്‍ത്തിയുടെ അരിക് പറ്റിപ്പോകുന്ന വഴിയാണത്. ചന്ദീഗഢില്‍ നിന്ന്​ ഹിമാചല്‍ പ്രദേശിലെ പഠാന്‍ കോട്ട്, മനാലി വഴി, റോത്താങ് പാസ് കയറിപ്പോകുന്നതാണ് രണ്ടാമത്തെ വഴി. കുറേക്കാലമായി രണ്ടാമത്തെ വഴിയാണ് സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാല്‍ സൈന്യവും വിനോദ സഞ്ചാരികളും കൂടുതല്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അല്ലെങ്കില്‍ വിമാനമാണ് ഏക മാര്‍ഗം. രണ്ട് വഴികളും വര്‍ഷത്തില്‍ കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് മാസം മഞ്ഞുവീഴ്ച കാരണം സഞ്ചാര യോഗ്യമല്ല. റോത്താങ് പാസില്‍ അക്കാലത്ത് അറുപത് കിലോമീറ്റര്‍ വഴി അഞ്ചുമാസം അടച്ചിടും. ആ സമയത്ത് വിമാനമാര്‍ഗമല്ലാതെ ലദ്ദാക്കിന് പുറം നാടുമായി ബന്ധം ഇല്ല. അടല്‍ ടണല്‍ വന്നതിനുശേഷം ഇനി അതിന്റെ ആവശ്യമില്ല. മണാലിയില്‍ നിന്ന് ലദ്ദാക്കിലേക്ക് വണ്ടിയോടിക്കാന്‍ ഇനി മഞ്ഞുവീഴ്​ച ഒരു തടസ്സമല്ല. ഇതു കൊണ്ട് ഏറ്റവും പ്രയോജനം കിട്ടുന്നത് സൈന്യത്തിനാണെങ്കിലും ടൂറിസം പോലുള്ള മേഖലകളും വലുതായി വളരും എന്നും കരുതപ്പെടുന്നു - പ്രത്യേകിച്ച് ശൈത്യകാലത്ത്.

Atal-Tunnel
ആദ്യം റോത്താങ് തുരങ്കം എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ 9 കി.മീ തുരങ്കത്തിന്റെ പേരിപ്പോള്‍ അടല്‍ ടണല്‍ എന്നാണ്

അടല്‍ ടണല്‍ തുറക്കുന്നതിന് ഇരുപത് വര്‍ഷം മുമ്പ്, പുതിയ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യമാണ് ഞാന്‍ അവസാനം ലദ്ദാക്കില്‍ പോയത്. പല തവണ പോകാന്‍ നമുക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും അവസരം തരുന്ന ചില വിദൂര സ്ഥലങ്ങളുണ്ട്. അങ്ങനെയൊരു സ്ഥലമായിരുന്നു എനിക്ക് ലദ്ദാക്ക്. അഞ്ചാറു തവണ പോയിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍ എല്ലാ തവണയും വിമാനത്തിലാണ് പോയിട്ടുള്ളത്. അതും തണുപ്പ് എറ്റവും കുറഞ്ഞ മേയ്- ജൂണ്‍ മാസങ്ങളില്‍. ഒടുവിൽ പോയതും പതിവുപോലെ വിമാനത്തിലായിരുന്നു. എന്നാല്‍ അത് വേനല്‍ക്കാലത്തായിരുന്നില്ല, ലദ്ദാക്കില്‍ ഏറ്റവും തണുപ്പുള്ള ജനുവരിയിലായിരുന്നു. ഞങ്ങള്‍ അഞ്ച് പേരുടെ ഒരു സംഘം. കാര്‍ഗില്‍ യുദ്ധം അവസാനിച്ചിട്ട് ഒരു കൊല്ലം കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. യുദ്ധത്തിന്റെ പിന്‍പുറങ്ങളെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി ഒരു സിനിമ ഷൂട്ട് ചെയ്യാൻ സ്ഥലമന്വേഷിച്ചുള്ള ആദ്യ യാത്രയായിരുന്നു അത്. മഞ്ഞുകാലത്ത് നടക്കുന്ന കഥയാണ്. കഥയില്‍ മഞ്ഞ് ഒരു കഥാപാത്രം പോലെയാണ്. സിനിമയുടെ പേരുപോലും മഞ്ഞുകട്ട എന്നര്‍ത്ഥം വരുന്ന ബര്‍ഫ് എന്നാണ്. അതാണ് ഈ കൊടും തണുപ്പുകാലത്തുതന്നെ ഇങ്ങോട്ട് വരാന്‍ കാരണം.
സംവിധായകന്റെ ആദ്യ സിനിമയാണ്. അന്നും വിശാല്‍ ഭരദ്വാജ് എന്ന പേര് സിനിമാസംഗീത ലോകത്ത് പ്രസിദ്ധമാണ്. സംവിധായകന്‍ വിശാലിനെക്കൂടാതെ വിക്രം മോട്വാനെ എന്നൊരു സഹസംവിധായകനും വാസിക് ഖാന്‍ എന്ന കലാസംവിധായകനും സഞ്ജയ് റൗത്ത്‌റായി എന്നൊരു മാനേജരും ക്യാമറാമാനായ ഞാനും ചേര്‍ന്നതാണ് ടീം. ബോംബേയിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കമ്പനിയാണ് നിര്‍മാതാക്കള്‍.

അകത്തെത്തിയതോടെ, തണുപ്പില്‍ നിന്ന് രക്ഷ​പ്പെട്ടെങ്കിലും ഓക്‌സിജന്‍ കിട്ടാതെ കിതച്ച് എന്റെ ശ്വാസം നിന്നുപോയി. പരമാവധി ശക്തിയില്‍ ശ്വാസമെടുക്കാന്‍ നോക്കിയിട്ടും ഫലമില്ല. കണ്ണിലെ ഇരുട്ടിലൂടെ പൊന്നീച്ച പറക്കാന്‍ തുടങ്ങി. നെഞ്ചില്‍ തീ പിടിച്ചതു പോലെ.

രാവിലെ പതിനൊന്നു മണിക്ക് ലേ എയര്‍ പോര്‍ട്ടില്‍ വിമാനമിറങ്ങുമ്പോള്‍ യാത്രക്കാരായി ആകെ പത്ത് പന്ത്രണ്ടാളുകള്‍ മാത്രം. അപ്പോഴത്തെ പുറത്തെ താപനില വിമാനത്തില്‍ പറഞ്ഞത്, മൈനസ് 12°C എന്നായിരുന്നു. മൈനസ് എന്ന് പറഞ്ഞത് ആദ്യം ഞാന്‍ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല. പക്ഷേ, അത് തന്നെ വീണ്ടും കേട്ടപ്പോള്‍ ശരിക്കൊന്നു വിറച്ചു. ഞാനിതു വരെ പൂജ്യത്തിനു താഴെയുള്ള തണുപ്പറിഞ്ഞിട്ടില്ല. കമ്പിളി കുറേ എടുത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും എല്ലാം ലഗേജിലാണ്. തൽക്കാലം കൈയിലുള്ളത് ഒരു സാധാരണ സ്വെറ്ററും ജാക്കറ്റും മാത്രം. അതൊന്നും ഇത്തരം തണുപ്പിനൊരു പരിഹാരമേയല്ല. വിമാനത്തില്‍ നിന്നിറങ്ങി ഈ തണുപ്പത്ത് കൂടി ഏകദേശം അറുപത് മീറ്റര്‍ നടന്നാലേ അറൈവല്‍ ഹാളിലെത്താനാകൂ. 
ലദ്ദാക്കിലെ മറ്റൊരു പ്രശ്‌നം അന്തരീക്ഷത്തിലെ ഓക്‌സിജന്റെ കുറവാണ്. ആദ്യമൊക്കെ രണ്ട് ചുവട് വെച്ചാല്‍ പോലും കിതക്കും. റോഡ് മാര്‍ഗം ക്രമേണ കയറി വരുന്നവരേക്കാള്‍, വിമാനത്തില്‍ പെട്ടെന്ന് ഇവിടെ വന്നിറങ്ങുന്നവര്‍ക്ക് ഇത് കൂടുതല്‍ രൂക്ഷമായി അനുഭവപ്പെടും. ശ്വാസം നേരെയായിക്കിട്ടാന്‍ കുറഞ്ഞത് രണ്ടു മൂന്ന് ദിവസമെടുക്കും. തണുപ്പിനെ പേടിച്ച് ഞാന്‍ വിമാനത്തില്‍ നിന്നിറങ്ങി കൂടുതല്‍ ആലോചിക്കാതെ ടെര്‍മിനലിന്റെ അകത്തേക്ക് ഓടിക്കയറി. അകത്തെത്തിയതോടെ, തണുപ്പില്‍ നിന്ന് രക്ഷ​പ്പെട്ടെങ്കിലും ഓക്‌സിജന്‍ കിട്ടാതെ കിതച്ച് എന്റെ ശ്വാസം നിന്നുപോയി. പരമാവധി ശക്തിയില്‍ ശ്വാസമെടുക്കാന്‍ നോക്കിയിട്ടും ഫലമില്ല. കണ്ണിലെ ഇരുട്ടിലൂടെ പൊന്നീച്ച പറക്കാന്‍ തുടങ്ങി. നെഞ്ചില്‍ തീ പിടിച്ചതു പോലെ. ഞാനിത് മുമ്പൊരിക്കല്‍ അനുഭവിച്ചിട്ടുള്ളതാണെങ്കിലും ഇത്ര രൂക്ഷമായി ആദ്യമാണ്. കാലുകള്‍ തളര്‍ന്ന് തുടങ്ങി. എങ്ങനെയോ തപ്പിപ്പിടിച്ച് എവിടെയോ ഇരുന്ന് ശ്വാസത്തിനായി വീണ്ടും വീണ്ടും നീട്ടി വലിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചു. ഒടുവില്‍ എങ്ങനെയോ കുറേശ്ശെ ശ്വാസം തിരിച്ച് കിട്ടിത്തുടങ്ങി. നെഞ്ചിന്റെ ഭാരം കുറഞ്ഞു വന്നു. പരിസരങ്ങള്‍ പതുക്കെ തെളിഞ്ഞ് വരാന്‍ തുടങ്ങി. ഞാന്‍ ആവേശത്തില്‍ ചെയ്ത ഈ സാഹസം ബോധക്ഷയത്തിനും മരണത്തിനും വരെ കാരണമാകാം എന്നെനിക്ക് അറിയാവുന്ന കാര്യമാണ്. എന്നിട്ടും ഞാനാ അബദ്ധം കാണിച്ചത് -12° C എന്ന താപനിലയുണ്ടാക്കിയ ഞെട്ടലില്‍ എന്റെ സാമാന്യ ബുദ്ധി പകച്ചുപോയതിനാലാണ്. ഭാരം കുറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷത്തില്‍ മനുഷ്യമസ്തിഷ്‌കം ചിലപ്പോള്‍ യുക്തിരഹിതമായി പെരുമാറുമെന്ന് ചില പര്‍വതാരോഹകരും മറ്റും എഴുതി കണ്ടിട്ടുണ്ട്.

ലേ എയര്‍ പോര്‍ട്ടില്‍ ഞങ്ങളെ സ്വീകരിച്ചത് ഇന്ത്യൻ ആര്‍മിയുടെ പബ്ലിക് റിലേഷന്‍സ് വകുപ്പിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. ലേ യില്‍ സൈന്യത്തിന്റെ അതിഥികളായിരുന്നു ഞങ്ങള്‍. ഉയര്‍ന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ക്കുള്ള ആല്‍ഫാ മെസില്‍ ഒന്നാം ക്ലാസ് താമസം, ഭക്ഷണം, മദ്യം, യാത്രാസംവിധാനം, സംരക്ഷണം - എല്ലാം ആര്‍മിയാണ് തരുന്നത്. ഇന്നലെ രാത്രി പുറത്തെ തണുപ്പ് - 22° C ആയിരുന്നു എന്ന് ഞങ്ങളെ സ്വീകരിക്കാന്‍ വന്ന മേജര്‍ റാങ്കുള്ള പി. ആര്‍. ഓഫിസര്‍ പറഞ്ഞു. ഞങ്ങള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിന്നാലെ പോയി ഒരു മിലിട്ടറി വണ്ടിയില്‍ കയറിയിരുന്നു. അധികം വൈകാതെ ആല്‍ഫാ മെസിലെ അതിഥി മുറികളില്‍ അവര്‍ ഞങ്ങളെ ഭദ്രമായി എത്തിച്ചു. തണുപ്പ് അസഹനീയമായി തുടര്‍ന്നു. ആര്‍ക്കും വിശപ്പോ ഉത്സാഹമോ ഇല്ല. എനിക്ക് ചെറിയ തലവേദനയും തോന്നി. ലഘു ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിച്ച് വൈകീട്ടുവരെ അനങ്ങാതെ കിടക്കാനാണ് ഞങ്ങള്‍ക്ക് കിട്ടിയ വിദഗ്‌ദോപദേശം. വൈകീട്ട് എട്ടിന്​ തണുപ്പ് മൈനസ് പതിനെട്ടായി താണു. ഇത്തരം തണുപ്പിനെ ചെറുക്കാനുള്ള വസ്ത്രങ്ങള്‍ ഞങ്ങള്‍ക്കില്ല. ബുഖാരി എന്ന് പേരുള്ള മണ്ണെണ്ണയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന ഒരുതരം ഹീറ്ററാണ് എല്ലാ മുറിയിലും. മണ്ണെണ്ണയുടെ പുക മണം കൊണ്ടുള്ള ബുദ്ധിമുട്ട് മാറ്റി നിര്‍ത്തിയാല്‍, അത് വളരെ ലളിതവും ഫലപ്രദവുമായ സംവിധാനമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മുറിക്ക് പുറത്തിറങ്ങാതെ, ബുഖാരിയുടെ സുഖമുള്ള ചൂടു കാഞ്ഞ് ഞങ്ങളെല്ലാവരും പുതച്ചുമൂടിക്കിടന്നു.

Leh-Airport
തണുപ്പിനെ പേടിച്ച് ഞാന്‍ വിമാനത്തില്‍ നിന്നിറങ്ങി കൂടുതല്‍ ആലോചിക്കാതെ ടെര്‍മിനലിന്റെ അകത്തേക്ക് ഓടിക്കയറി. അകത്തെത്തിയതോടെ, തണുപ്പില്‍ നിന്ന് രക്ഷ​പ്പെട്ടെങ്കിലും ഓക്‌സിജന്‍ കിട്ടാതെ കിതച്ച് എന്റെ ശ്വാസം നിന്നുപോയി. / Photo : Wikimedia Commons

രണ്ടു ദിവസത്തെ നിര്‍ബന്ധിത വിശ്രമത്തിനുശേഷം വന്ന കാര്യത്തിലേക്ക് ഞങ്ങള്‍ കടന്നു. സൈന്യത്തിന്റെ ഒരു ജീപ്പും ഡ്രൈവറും ഞങ്ങള്‍ക്കായി റെഡിയാണ്. ഒരു സായുധ ജവാനും കൂടെയുണ്ടാകും. എങ്കിലും രണ്ടാമതൊരു വാഹനം കൂടി വേണ്ടിവരും. അതിന്​ വഴിപരിചയമുള്ള ഒരു നാട്ടുകാരന്റെ വാടക വണ്ടിയും ഏര്‍പ്പാടാക്കി. തണുപ്പ് താങ്ങാവുന്നതിലും കഠിനമായിരുന്നു. എറ്റവും ദുരിതം അനുഭവിച്ചത് കാലുകളായിരുന്നു. ഷൂസിനേയും രണ്ടും മൂന്നും കമ്പിളി സോക്‌സുകളെയും നിസാരമായി ഭേദിച്ച് കടന്നുവരുന്ന കൊടും തണുപ്പിന്റെ കൂര്‍ത്തപല്ലുകള്‍ കാലുകളുടെ അസ്ഥികളില്‍ ആഴ്ന്നിറങ്ങുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന വേദന അസഹനിയമാണ്. ലേയിലെ റോഡുകളെല്ലാം ഐസ് പിടിച്ച് കിടക്കുകയാണ്. അതിനുമേലെ വണ്ടിയോടിക്കാന്‍ പ്രത്യേക പരിചയം ആവശ്യമുണ്ട്. വലിയ ചങ്ങലക്കണ്ണികള്‍ കൊണ്ടുള്ള ആവരണം ടയറുകള്‍ക്കുമേലേ അണിയിക്കണം. റോഡിലെ ഐസ് പൊട്ടിക്കാനാണിത്. അല്ലെങ്കില്‍ ഐസിനുമേലെ പിടിത്തം കിട്ടാതെ വണ്ടി തെന്നി മാറും. ലോക്കല്‍ ഡ്രൈവര്‍ തന്റെ സുമോ വാനിന്റെ വീലുകളില്‍ ചങ്ങലമാല ഉറപ്പിച്ചാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്. എന്നാല്‍ അത്തരം സന്നാഹമെന്നും പട്ടാള ജീപ്പില്‍ കണ്ടില്ല. ഡ്രൈവര്‍ കണ്ണുകളൊഴിച്ച് മറ്റെല്ലാം കനത്ത കമ്പിളിയില്‍ പൊതിഞ്ഞാണ് നില്‍ക്കുന്നത്. ഞാന്‍ അടുത്തേക്ക് ചെന്നപ്പോള്‍ അയാള്‍ കൈയുയര്‍ത്തി അഭിവാദ്യം ചെയ്തു. ഞാനും അതുതന്നെ ചെയ്തു, എന്നിട്ട്​ പേര് ചോദിച്ചു.
രാമജയം, സര്‍ - എന്ന് ഇളം ശബ്ദത്തില്‍ അയാള്‍ പറഞ്ഞു.
എവിടെയാ നാട്?
ടമിള്‍ നാഡു, സര്‍.
അത് കൊള്ളമല്ലോ എന്ന് ഞാന്‍ വിചാരിച്ചു.
തമിഴ് നാട്ടിലെ എന്ന ഊര്? ഞാന്‍ തമിഴില്‍ ചോദിച്ചു.
സേലം സര്‍, എന്ന് ഉടന്‍ മറുപടി പറഞ്ഞശേഷമാണ് താനിപ്പോള്‍ കേട്ട വാക്കുകളിലെ പരിചിത ഭാഷയുടെ പരിമളം രാമജയത്തെ പിടിച്ചുണര്‍ത്തിയത്. അതുണ്ടാക്കിയ അത്യാഹ്ലാദത്തില്‍ സര്‍, സര്‍, സര്‍, എന്ന് പറഞ്ഞ് രാമജയം എന്നോട് നിര്‍ത്താതെ തമിഴില്‍ സംസാരിക്കാന്‍ തുടങ്ങി.

രാമജയത്തിന് 19 വയസ് തികഞ്ഞിട്ടില്ല. ട്രെയിനിംഗ് കഴിഞ്ഞ് ആദ്യ പോസ്റ്റിംഗാണ്. ഇവിടെ വന്നിട്ട് പത്ത് ദിവസമേ ആയിട്ടുള്ളു. പരിചയക്കാര്‍ ആരുമില്ല. തണുപ്പ് സഹിക്കാനാകുന്നില്ല. ചപ്പാത്തി ഇഷ്ടമല്ല. ഹിന്ദി അറിയില്ല.
ഡ്രൈവിംഗ് പരിശീലനം ഹൈദ്രബാദിലെ സാധാരണ വഴികളിലായിരുന്നു. ഇത്തരം കാലാവസ്ഥയിലും വഴികളിലും വണ്ടിയോടിച്ച് ഒരു പരിചയവുമില്ല. അതിന്​ ധൈര്യവും ഇല്ല. രാമജയത്തിന്റെ ജീപ്പിന്റെ ചക്രങ്ങളില്‍ ചങ്ങല ഇല്ലാത്തതിന്റെ കാര്യം എനിക്കിപ്പോള്‍ മനസിലായി. ആദ്യമായിട്ടാണ് താനിതൊക്കെ കാണുന്നതെന്ന് രാമജയം സമ്മതിച്ചു.

Leh_City_Market
ശ്രീനഗറില്‍ നിന്ന് തെക്ക് കിഴക്കായും മനാലിയില്‍ നിന്ന്​ വടക്ക് കിഴക്കായിട്ടുമാണ് ലദ്ദാക്കിന്റെ ആസ്ഥാനമായ ലേ എന്ന പട്ടണം.

നാട്ടുകാരന്‍ ഡ്രൈവറുടെ പേര് ലീമോ എന്നായിരുന്നു. വീല്‍ചെയിന്‍ ഇല്ലാതെ ഇതുപോലത്തെ ഐസില്‍ വണ്ടിയോടിക്കാന്‍ പറ്റില്ല എന്ന് ലീമോ പറഞ്ഞത് രാമജയത്തിന് മനസ്സിലായില്ല. ഞങ്ങള്‍ക്ക് പോകേണ്ട സ്ഥലങ്ങള്‍ വിദൂരവും വഴികള്‍ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ്. രാമജയത്തിന്റെ കണ്ണുകളില്‍ വളര്‍ന്നു വന്ന പരിഭ്രമം പെട്ടെന്ന് പരിവേദന പ്രവാഹമായി മാറി.
‘സര്‍ സര്‍ സര്‍’ എന്ന് നിര്‍ത്താതെ പറഞ്ഞ്​, എങ്ങനെയെങ്കിലും തന്നെ ഈ ഡ്യൂട്ടിയില്‍ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിത്തരാന്‍ ഓഫിസറോട് പറയണമെന്ന് രാമജയം എന്നോട് വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാല്‍ അതിന് വളരെ മുന്‍പ് രാമജയത്തിന്റെ ജീപ്പില്‍ കയറുന്ന പ്രശ്‌നമേയില്ല എന്ന് ഞാനുറപ്പിച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

ലീമോയെ വീണ്ടും സമീപിച്ചു, ഇതിവിടെ സാധാരണമാണെന്നും അതുകൊണ്ട് അപകടങ്ങള്‍ ധാരാളം ഉണ്ടാകാറുണ്ടെന്നും ലീമോ പറഞ്ഞു. രാമജയം വണ്ടിയോടിച്ചാല്‍ അപകടം ഉറപ്പാണെന്ന് എല്ലാവര്‍ക്കും ബോധ്യമായി. അതോടെ രാമജയത്തിനും ചെറിയ സമാധാനമായി. എന്നാല്‍ ഡ്യൂട്ടി മാറ്റമൊന്നും ഇനി സാധ്യമല്ല എന്ന് ഒരോഫീസര്‍ പറഞ്ഞു. അതോടൊപ്പം അയാള്‍ തന്നെ പോംവഴിയും പറഞ്ഞു- മിലിട്ടറി ജീപ്പ് ഒരു ലോക്കല്‍ ഡ്രൈവറെ വെച്ച് ഓടിക്കാം. പക്ഷേ രാമജയം വണ്ടിയിലുണ്ടാവണം. ഔദ്യോഗികമായി പുറകിലിരുന്നാല്‍ മതി. രാമജയം വലിയ ആശ്വാസത്തോടെ, റൊമ്പ ടാങ്ക്സ് സര്‍, എന്ന് പറഞ്ഞു.

ഞങ്ങള്‍ക്ക് സിനിമയില്‍ ആവശ്യമുള്ളത് ഇതൊന്നുമായിരുന്നില്ല, മഞ്ഞു വീഴുന്ന ഇടങ്ങളായിരുന്നു. റോഡിലെ ഐസല്ല, ഒരു ഭൂപ്രദേശം മുഴുവന്‍ മൂടുന്ന വെളുത്ത കുഴമഞ്ഞ്, അഥവാ സ്‌നോ ആയിരുന്നു ഞങ്ങള്‍ക്കാവശ്യം.

ലേ തലസ്ഥാനമായ ലദ്ദാക്ക് പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും സാംസ്‌ക്കാരികവുമായ സവിശേഷതകള്‍ അനേകമാണ്. ഭാരം കുറഞ്ഞ അന്തരിക്ഷത്തിലെ തൊലി പൊള്ളിക്കുന്ന അള്‍ട്രാവയലറ്റ് വെയിലില്‍ മുഖത്തിന്റെ ഒരു വശം കരിയുമ്പോള്‍ മറുവശത്തെ നിഴലില്‍ മൈനസ് പത്താണ് തണുപ്പ്. ഇവിടെയുള്ളവരുടെ മുഖത്ത് കാണുന്ന കരുവാളിപ്പ് തണുപ്പ് കൊണ്ടല്ല, വെയില്‍ കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടായിട്ടുള്ളത്.10,000 അടി ശരാശരി ഉയരമുള്ള മരങ്ങളില്ലാത്ത പര്‍വത മരുഭൂമിയാണ് ലദ്ദാക്ക്. ടിബറ്റന്‍ പീഠഭൂമിയുടെ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറേ ഭാഗം. ഇവിടുത്തെ അന്തരിക്ഷ വായുവില്‍ ഈര്‍പ്പം തീരെയില്ല. അതിനാല്‍ത്തന്നെ മഴ അപൂര്‍വം. മഞ്ഞുപെയ്​ത്തും ഇല്ല. മേഘങ്ങളില്ലാത്ത തെളിഞ്ഞ കടുംനീലാകാശവും അതിനുതാഴെ ഊഷ്മവര്‍ണങ്ങളുടെ അനന്തമായ വ്യതിയാനങ്ങളില്‍ വിലസുന്ന തണുത്ത മണല്‍ക്കുന്നുകളും, കാലങ്ങളായി വീശുന്ന കാറ്റിന്റെ നിലയ്ക്കാത്ത തലോടലില്‍ രൂപപ്പെട്ട ശിലാ ശില്പങ്ങളും, അന്യഗ്രഹ ഛായയുള്ള വിചിത്രമായ പര്‍വതങ്ങളുടെ തുടര്‍ച്ച പോലെ അവയുടെ നിറുകയില്‍ വളര്‍ന്നുനില്‍ക്കുന്ന ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളും നിറഞ്ഞതാണ് ലദ്ദാക്ക്​ എന്ന ഭൂപ്രദേശം.

അദൃശ്യമായ ബുദ്ധപാദങ്ങളില്‍ വിശ്വാസികള്‍ കാഴ്ച വെക്കുന്ന ചെറിയ പാറക്കല്ലുകള്‍ വളര്‍ന്ന് വലുതായി ഉണ്ടായ കല്‍ക്കൂനകളും, ബുദ്ധമത വിശ്വാസികളുടെ എറ്റവും പവിത്രവും പരമപ്രധാനവുമായ മന്ത്രം - ഓം മണി പദ്‌മേ ഹും - എന്ന അക്ഷരങ്ങള്‍ കൊത്തിവെച്ച മണിഫലകങ്ങളും, അതേ മന്ത്രം തന്നെ എഴുതിയ വിവിധ വര്‍ണങ്ങള്‍ കോര്‍ത്ത പ്രാര്‍ത്ഥനാപതാകകളും ലദ്ദാക്കി പ്രകൃതി ദൃശ്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

venu

എന്നാല്‍ ഞങ്ങള്‍ക്ക് സിനിമയില്‍ ആവശ്യമുള്ളത് ഇതൊന്നുമായിരുന്നില്ല, മഞ്ഞു വീഴുന്ന ഇടങ്ങളായിരുന്നു. റോഡിലെ ഐസല്ല, ഒരു ഭൂപ്രദേശം മുഴുവന്‍ മൂടുന്ന വെളുത്ത കുഴമഞ്ഞ്, അഥവാ സ്‌നോ ആയിരുന്നു ഞങ്ങള്‍ക്കാവശ്യം. അതിന് തെക്കന്‍ ചെരുവുകളിലെ ഈര്‍പ്പമുള്ള ഭാഗങ്ങളില്‍ നോക്കണം. ഉച്ച കഴിഞ്ഞതോടെ താപനില വീണ്ടും താഴാന്‍ തുടങ്ങി. ഞങ്ങള്‍ തിരിച്ച് ആല്‍ഫാ മെസിലേക്ക് പോകാന്‍ തീരുമാനിച്ചു. ജീപ്പിന്റെ ചക്രത്തിനെ പൊതിഞ്ഞ ഇരുമ്പ് ചങ്ങലകള്‍ക്കടിയില്‍ പൊട്ടിത്തകരുന്ന ഐസ് പാളികള്‍ അടുത്ത നിമിഷം വീണ്ടും കൂടിച്ചേര്‍ന്ന് ഉറയ്ക്കുന്നു. ജീപ്പിനുള്ളില്‍ തണുത്തുവിറച്ച് ഞങ്ങള്‍ മിണ്ടാതെ ഇരുന്നു. എല്ലാവരും തളര്‍ന്നിരുന്നു. രക്തത്തിലെ ഓക്‌സിജന്റ കുറവ് നികത്താന്‍ ഞങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങള്‍ ഇപ്പോഴും പ്രാപ്തരായിട്ടില്ല എന്നാണ് അതിന്റെ അര്‍ത്ഥം.

വിശാല്‍ ഭര്‍ദ്വാജ് കുനിഞ്ഞ് തന്റെ വലത്ത് പാദത്തില്‍ കൈ അമര്‍ത്തി പിടിച്ച് എന്തോ ചെയ്യുന്നു. താമസസ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോള്‍ വേദന കൊണ്ട് വണ്ടിയില്‍ നിന്നിറങ്ങാനാവാതെ വിശാല്‍ വിഷമിച്ചു. മണ്ണെണ്ണ ബുഖാരിയുടെ പൊള്ളുന്ന ചൂടിനെതിരേ ഉയര്‍ത്തിവെച്ച വിശാലിന്റെ നീലനിറം വീണു തുടങ്ങിയ കാല്‍പ്പാദം എല്ലാവരും മാറിമാറി തിരുമ്മി ചൂടാക്കി രക്ത ഓട്ടം പൂര്‍വ സ്ഥിതിയിലാക്കിയ ശേഷമാണ് വീണ്ടും പതുക്കെ നടക്കാനായത്. ഈ കൊടും തണുപ്പിനെ നേരിടാന്‍ ഞങ്ങള്‍ തീരെ സജ്ജരല്ല എന്ന വാസ്തവം വല്ലാതെ ആശങ്കപ്പെടുത്താന്‍ തുടങ്ങി. അക്കാര്യം ഞങ്ങളുടെ ആതിഥേയരായ ആര്‍മിയുടെ പി.ആർ.ഒയെ ഞങ്ങള്‍ ഉടന്‍ തന്നെ അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു. അവര്‍ ഞങ്ങള്‍ക്ക് ആല്‍പൈന്‍ ജാക്കറ്റുകളും ചൂടുള്ള കൈയുറകളും കമ്പിളിത്തൊപ്പികളും തന്നു. കാര്‍ഗില്‍ യുദ്ധത്തിന്റെ അനുഭവങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊണ്ട് ഇന്ത്യന്‍ സൈന്യം പുതിയായി വാങ്ങിയതും പൂര്‍ണമായി ഇന്‍സുലേറ്റ് ചെയ്തതും ഭാരമില്ലാത്തതുമായ വെളുത്ത ഹൈടെക് മിലിട്ടറി ബൂട്ടുകളായിരുന്നു ഏറ്റവും വലിയ ആശ്വാസം. അതും കൂടി കിട്ടിയതോടെ തണുപ്പിനെതിരെയുള്ള യുദ്ധത്തില്‍ ജയിച്ചു കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞങ്ങള്‍ സ്വയം പ്രഖ്യാപിച്ചു.

പൊതുവേ ഉയര്‍ന്ന പട്ടാള ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ പലരും പൊങ്ങച്ചക്കാരും, കേട്ടുമടുത്ത ലൈംഗികച്ചുവയുള്ള പട്ടാള ഫലിതങ്ങള്‍ യഥേഷ്ടം വിളമ്പി ആരേയും എവിടെ വെച്ചും ബോറടിപ്പിക്കാനുള്ള അധികാരം തങ്ങള്‍ക്കുണ്ടെന്ന് വിചാരിക്കുന്നവരും ആണ്

ആല്‍ഫാ മെസിലെ ഓഫിസേര്‍സ് ബാര്‍ സൗജന്യമായി ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അനുവാദം ഞങ്ങള്‍ക്കുണ്ട്. അന്നുരാത്രി ആദ്യമായി ആ സൗജന്യം സ്വീകരിക്കാന്‍ ഞങ്ങള്‍ തീരുമാനിച്ചു. ബാറില്‍ രണ്ടുമൂന്ന് മുതിര്‍ന്ന ഓഫീസര്‍മാരും മൂന്നാല് ചെറുപ്പക്കാരും മാത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. എറ്റവും സീനിയര്‍ ഓഫിസര്‍ മധ്യവയസ്‌ക്കനായ ഒരു മീശക്കാരന്‍ ബ്രിഗേഡിയറായിരുന്നു. മിക്കവരുടേയും കുടുംബങ്ങള്‍ തണുപ്പ് ഭയന്ന് നാട്ടില്‍ പോയിരിയ്ക്കുയാണ്. മറ്റുള്ളവര്‍ പോകാനുള്ള തിടുക്കത്തിലുമാണ്. പൊതുവേ ഉയര്‍ന്ന പട്ടാള ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ പലരും പൊങ്ങച്ചക്കാരും, കേട്ടുമടുത്ത ലൈംഗികച്ചുവയുള്ള പട്ടാള ഫലിതങ്ങള്‍ യഥേഷ്ടം വിളമ്പി ആരേയും എവിടെ വെച്ചും ബോറടിപ്പിക്കാനുള്ള അധികാരം തങ്ങള്‍ക്കുണ്ടെന്ന് വിചാരിക്കുന്നവരും ആണ്. ഈ പ്രദേശത്തുള്ള വഴികളില്‍ വാഹനം ഓടിക്കുന്നവരുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്കായി സൈന്യം സ്ഥാപിച്ച ബോര്‍ഡുകളിലെ ഉപദേശങ്ങള്‍ വായിച്ചാൽ അത് മനസ്സിലാകും. ദരിദ്രമായ സ്ത്രീവിരുദ്ധ മനസ്സും, അതിലും ദരിദ്രമായ ഫലിതഭാവനയും കൊണ്ട് സമ്പന്നനായ എതെങ്കിലും ജനറല്‍ സാഹിബിന്റെ ബുദ്ധിയിലുദിച്ച മഹദ് വചനങ്ങളായിരിക്കും വാചകങ്ങള്‍ മിക്കതും. വഴിയിലെ വളവുകള്‍ സ്ത്രീ ശരീരത്തിന്റെ വടിവുകളായും, പ്രകൃതിയിലെ കാഴ്ചകള്‍ പുരുഷനെ വഴിതെറ്റിക്കാന്‍ കാത്തിരിക്കുന്ന മായാമോഹിനിമാരുടെ ചാപല്യങ്ങളായും മറ്റും ഫലിത രൂപേണ എഴുതി വെക്കുന്നത് ഇങ്ങനത്തെ സ്ഥലങ്ങളില്‍ ഒരു സ്ഥിരം കാഴ്ചയാണ്. പോരാത്തതിന് ബലാല്‍ക്കാര സമാനവും സൗന്ദര്യരഹിതവുമായ പ്രാസായുധ പ്രയോഗങ്ങളും ധാരാളം കാണാം. ഇവിടെ ആല്‍ഫാ മെസില്‍ ഞങ്ങള്‍ക്കായി ആ ജോലി ചെയ്തത് ബ്രിഗേഡിയര്‍ കെ.എസ്. ഗോര്‍ ആയിരുന്നു.

National_Highway_1D_near_Leh
ലദ്ദാക്ക് പ്രദേശത്തേക്ക് രണ്ട് വഴിയാണുള്ളത്. ഒന്ന് ശ്രീനഗറില്‍ നിന്ന്​ സോന്‍മര്‍ഗ്, ദ്രാസ്, കാര്‍ഗില്‍ വഴി. പാകിസ്ഥാന്‍ അതിര്‍ത്തിയുടെ അരിക് പറ്റിപ്പോകുന്ന വഴിയാണത്. ചന്ദീഗഢില്‍ നിന്ന്​ ഹിമാചല്‍ പ്രദേശിലെ പഠാന്‍ കോട്ട്, മനാലി വഴി, റോത്താങ് പാസ് കയറിപ്പോകുന്നതാണ് രണ്ടാമത്തെ വഴി.

ഞങ്ങള്‍ സിനിമാക്കാരാണെന്ന് അറിഞ്ഞയുടന്‍ സംസാരവിഷയം സിനിമാനടികളെ പറ്റിയായി. അതോടെ മറ്റു ചിലരും ഗ്ലാസുമെടുത്ത് ചുറ്റും കൂടി.
ചോദ്യങ്ങള്‍ പലതും സംവിധായകനായ വിശാലിന്റെ നേരെയായിരുന്നു. സിനിമാ നടിമാരും സദാചാരവും എന്നതായിരുന്നു മുഖ്യവിഷയം. മുഖ്യ പ്രഭാഷകന്‍ ബ്രിഗേഡിയര്‍ തന്നെ. വിശാല്‍ ഈ ചര്‍ച്ചയില്‍ പങ്കെടുക്കാന്‍ നിവൃത്തിയില്ലാതെ വല്ലാതെ വിഷമിച്ചു. ഇതൊന്നും തനിയ്ക്കറിയില്ലെന്നും ഇവരില്‍ പലരേയും കണ്ടിട്ട് പോലുമില്ലെന്നും വിശാല്‍ വിശദീകരിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അതൊന്നും ബ്രിഗേഡിയര്‍ക്ക് ബോധ്യപ്പെട്ടില്ല. സൈന്യത്തിന്റെ ചെലവിലും സംരക്ഷണത്തിലും ഇവിടെ കഴിയുന്ന ഞങ്ങള്‍ക്ക് കുറച്ചെങ്കിലും പ്രത്യുപകാര ബാധ്യത ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന നിരാശ ബാധിച്ചു തുടങ്ങിയ മുഖങ്ങള്‍ ഞങ്ങളോട് പറയാതെ പറഞ്ഞു.

ചെറിയൊരു ശാന്തതയ്ക്കും പുതിയൊരു വിസ്‌കിക്കും ശേഷം ബ്രിഗേഡിയര്‍ വീണ്ടും ചോദിച്ചു; ‘പക്ഷേ, നിങ്ങള്‍ മാധുരി ദീക്ഷിതിനെ ഉറപ്പായും കണ്ടിട്ടുണ്ടാവണം, ഇല്ലേ?’

അതിഥികളായ നമ്മള്‍ ആതിഥേയരെ പൂര്‍ണമായും നിരാശപ്പെടുത്തുന്നത് ശരിയല്ലല്ലോ എന്ന് വിചാരിച്ചാകണം, കണ്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് വിശാല്‍ കള്ളം പറഞ്ഞു.
വിജയം മണത്ത ബ്രിഗേഡിയര്‍ ഗോര്‍ ഒരു പാകിസ്ഥാന്‍ സൈനിക ക്യാമ്പ് ഒറ്റയ്ക്ക് കീഴടക്കിയ അഭിമാനത്തോടെ തന്റെ ഗ്ലാസ് മേശപ്പുറത്ത് വെച്ചിട്ട് ജൂനിയര്‍ ഓഫീസര്‍മാരെ നോക്കി പ്രഖ്യാപിച്ചു - ലക്ഷ്യം നേടാന്‍ ഏതറ്റം വരെയും പോകാനും ഒരു സൈനികന്‍ തയാറാകണം, അപ്പോള്‍ മാത്രമേ പൂര്‍ണവിജയം സാധ്യമാകൂ.
യെസ് സര്‍, എന്ന് മറ്റുള്ളവര്‍ ഏക സ്വരത്തില്‍ പറഞ്ഞു.
ബ്രിഗേഡിയര്‍ വീണ്ടും വിശാലിനുനേരേ തിരിഞ്ഞ്​ തന്ത്രപ്രധാനമായ നിശബ്ദക്ക് ശേഷം ഒരു സുപ്രധാന വിവരം കൂടി ആവശ്യപ്പെട്ടു; ഓക്കേ ജന്റില്‍മന്‍, നൗ ഗിവ് മീ വണ്‍ ലാസ്റ്റ് ഇന്‍ഫൊമേഷന്‍.
അതെന്തെന്നറിയാന്‍ എല്ലാവരും കാതോര്‍ത്തു നിന്നു.
ബ്രിഗേഡിയര്‍ കരുതലോടെ വിശാലിനെ നോക്കിയിട്ട് ഗൗരവത്തില്‍ ചോദിച്ചു;
നിങ്ങള്‍ മാധുരി ദീക്ഷിതിനെ നേരിട്ട് കണ്ടിട്ടുണ്ടല്ലോ - ഇല്ലേ? നൗ ടെല്‍ മീ,
ആര്‍ ഹേര്‍ ബൂബ്‌സ് റിയല്‍?

സമാധാന കാലത്ത് പോലും നമ്മുടെ സൈന്യത്തില്‍ കാണപ്പെടുന്ന ഉച്ചനീചത്വം ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് പാരമ്പര്യം, അച്ചടക്കം, രാജ്യസ്‌നേഹം എന്നൊക്കെയുള്ള കമാന്‍ഡ്‌മെൻറ്​ വാദങ്ങള്‍ വളരെ പഴയതാണ്.

അന്നുരാത്രി എല്ലാവരും പിരിഞ്ഞിട്ടും ഞങ്ങള്‍ അവിടെത്തന്നെയിരുന്ന് മദ്യപാനം തുടര്‍ന്നു. ഞങ്ങളുടെ പരിചരണാര്‍ത്ഥം രണ്ട് ജവാന്മാരെ നിയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍ അവര്‍ക്ക് ബാറിലോ പരിസരത്തോ പ്രവേശനമില്ല. വിസ്‌കിയുടെ ചൂടില്‍ വിഭവസമൃദ്ധമായ ഡിന്നറിനുശേഷം ബാറില്‍ നിന്ന് ഞങ്ങള്‍ പുറത്തിറങ്ങുമ്പോള്‍ സമയം പതിനൊന്നര കഴിഞ്ഞു. പുറത്തെ തണുപ്പ് മൈനസ് 23°C ആന്നെന്ന് വെതര്‍ മോണിട്ടറില്‍ കണ്ടു. എന്നാല്‍ സേനാസഹായത്തില്‍ കിട്ടിയ തണുപ്പകറ്റല്‍ സംവിധാനങ്ങള്‍ അകത്തും പുറത്തും ഉണ്ടായിരുന്നതു കൊണ്ട് ഞങ്ങള്‍ക്കാ തണുപ്പൊരു വെല്ലുവിളിയായി തോന്നിയില്ല. ആ ധൈര്യത്തില്‍ ഞങ്ങള്‍ പുറത്തെ ഇരുട്ടില്‍ കുറേ നേരം സംസാരിച്ച്​ നിന്നു. ലദ്ദാക്കിന്റെ തെളിഞ്ഞ ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങള്‍ക്ക് മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത തിളക്കവും സാമീപ്യവും തോന്നി. അപ്പോള്‍ ദൂരെ നിന്നൊരാള്‍ അടുത്തേക്ക് വരുന്നതുകണ്ടു.
ആളെ മനസ്സിലായില്ല. ഞാനാണ്, ഥാപ്പ - എന്നയാള്‍ പറഞ്ഞു. അത് ഞങ്ങളുടെ സേവനാര്‍ത്ഥം നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ജവാന്മാരില്‍ ഒരാളാണ്. മൈനസ് 23°C തണുപ്പില്‍, ഞങ്ങള്‍ വരാനായി, അയാള്‍ പുറത്ത് തനിച്ച് കാത്തു നില്‍ക്കുകയായിരുന്നു. ഇത് ഞങ്ങള്‍ക്കറില്ലായിരുന്നു. മാത്രമല്ല ഈ സമയത്ത് ഞങ്ങള്‍ പ്രത്യേകിച്ച് സേവനങ്ങളൊന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നുമില്ലായിരുന്നു. എങ്കിലും ഇത് അയാളുടെ ഡ്യൂട്ടിയാണ്. തെറ്റിച്ചാല്‍ കടുത്ത ശിക്ഷ കിട്ടും.
ഭക്ഷണം കഴിച്ചോ എന്ന് വെറുതേയൊരു വിശേഷം ചോദിച്ചു. ഇല്ലെന്നായിരുന്നു മറുപടി.

വാച്ചില്‍ നോക്കി. മണി പന്ത്രണ്ടാകുന്നു.
എവിടെയാണ് നിങ്ങളുടെ ഭക്ഷണം എന്ന് ഞാന്‍ ചോദിച്ചു.
അത് ആരെങ്കിലും ബാരക്കില്‍ എടുത്ത് വെച്ചിട്ടുണ്ടാകുമെന്ന് ഥാപ്പ പറഞ്ഞു. ഭക്ഷണം ചപ്പാത്തിയും പരിപ്പും ആയിരിക്കുമെന്നും അതിപ്പോള്‍ തണുത്തുറഞ്ഞ് മരം പോലെയായിക്കാണുമെന്നും കടിക്കാന്‍ പോലും പറ്റില്ലെന്നും ഥാപ്പ വെറുപ്പോടെ പറഞ്ഞു.
ആരുമൊന്നും പറഞ്ഞില്ല. അതിരാവിലെ ഞങ്ങള്‍ക്ക് ബാത്‌റൂമില്‍ വെള്ളം കൊണ്ടുവരേണ്ടതും ഥാപ്പ തന്നെയാണ്. ഈ തണുപ്പത്ത് പൈപ്പിലൊന്നും വെള്ളം വരില്ല. എല്ലാം തണുത്ത് ഐസായിരിക്കും. രാവിലെ ഒരോ മുറിയിലും വെള്ളത്തിന് പകരം ഒരു ബക്കറ്റില്‍ വലിയൊരു കട്ട ഐസാണ് കൊണ്ടുവന്ന് തരുന്നത്. പ്രാകൃതമായ ഒരു ഇലക്​ട്രിക്​ റോഡ് ഹീറ്റര്‍ അതിന് മേല്‍ വെച്ച് രണ്ട് മണിക്കൂറെങ്കിലും ചൂടാക്കിയാലേ അത് കുറച്ചെങ്കിലും വെള്ളമാക്കാന്‍ സാധിക്കുകയുള്ളു. അതും ഐസ്‌കട്ടയില്‍ നിന്ന് ഒലിച്ചിറങ്ങുന്ന ഐസ് പോലെ തന്നെ തണുത്ത ഉരുക്ക് വെള്ളം.

venu
വിശാല്‍ ഭരദ്വാജ്

സമാധാന കാലത്ത് പോലും നമ്മുടെ സൈന്യത്തില്‍ കാണപ്പെടുന്ന ഉച്ചനീചത്വം ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് പാരമ്പര്യം, അച്ചടക്കം, രാജ്യസ്‌നേഹം എന്നൊക്കെയുള്ള കമാന്‍ഡ്‌മെൻറ്​ വാദങ്ങള്‍ വളരെ പഴയതാണ്. മാനുഷിക പരിഗണന തുടങ്ങിയ മറുവാദങ്ങള്‍ക്ക് പരമ്പരാഗത സൈനിക പാഠാവലിയില്‍ ഇടവുമില്ല. വരും ദിവസങ്ങളിലൊന്നില്‍ ഈ മഹത്തായ പാരമ്പര്യം പലമടങ്ങ് രൂക്ഷമായി ഞാന്‍ വീണ്ടും നേരിട്ട് കണ്ടറിയും എന്നും, ഇപ്പോള്‍ തോന്നുന്ന കുറ്റബോധത്തിന്റെ നൂറിരട്ടി കുറ്റബോധം എനിക്കപ്പോള്‍ തോന്നുമെന്നും ഞാന്‍ അപ്പോള്‍ വിചാരിച്ചില്ല. ഥാപ്പ ഇന്നുരാത്രി ഉറപ്പായും പട്ടിണിയായിരിക്കും. ഒഴിഞ്ഞ വയറും മനസ് നിറയെ വെറുപ്പും കൊണ്ടായിരിക്കും അയാളിന്ന് ബാരക്കിലേക്ക് മടങ്ങുന്നത്. ബ്രിഗേഡിയര്‍ ഗോര്‍ ആകട്ടെ, മിക്കവാറും മാധുരി ദീക്ഷിതിന്റെ ശരീര ഭൂപടങ്ങളിലെ നിയന്ത്രണരേഖകള്‍ പുനര്‍നിര്‍ണയിക്കുന്ന ശ്രമത്തിലും ആയിരിക്കും.

ലേയില്‍ നിന്ന് ഇരുനൂറ് കി.മീ. ദൂരെയാണ് കാര്‍ഗില്‍. ഞങ്ങളുടെ സിനിമയ്ക്ക് വേണ്ട രീതിയുള്ള സ്ഥലങ്ങള്‍ ആ ഭാഗത്താവും ഉണ്ടാകുക എന്നുകേട്ട് ഞങ്ങള്‍ അങ്ങോട്ട് പോയി. ഇത് ലേ- ശ്രീനഗര്‍ റോഡാണ്. പാകിസ്ഥാന്‍ അതിരിനോടുചേര്‍ന്ന് പോകുന്ന വഴിയാണിത്. അതിനാല്‍ തന്നെ ഇതിലെയുള്ള യാത്രകള്‍ കൂടുതല്‍ അപകടകരവുമാണ്. പാക് ഭീഷണിയില്ലെങ്കില്‍ പോലും, ഇടുങ്ങിയതും ഉറപ്പില്ലാത്തതുമായ ഇത്തരം ഹിമാലയന്‍ മലമ്പാതകളില്‍ അപായ സാധ്യതകള്‍ അനേകമാണ്. അതീവശ്രദ്ധയോടെ വേണം ഈ വഴികളില്‍ വണ്ടിയോടിക്കാന്‍. ഞങ്ങളുടെ ഡ്രൈവര്‍ ലീമോ ഈ പണിയില്‍ വിദഗ്ധനാണെന്ന് ആദ്യം തന്നെ എല്ലാവര്‍ക്കും ബോധ്യപ്പെട്ട കാര്യമാണ്.

കാര്‍ഗില്‍ ടൗണിലെ കടകളിലെ ഷട്ടറുകളില്‍ കണ്ട വലിയ ദ്വാരങ്ങള്‍ പാക് ഷെല്ലിങിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടായതാണ്.

വളരെപ്പെട്ടെന്ന് ഭൂപ്രകൃതി മാറിത്തുടങ്ങി.
ലേ യില്‍ പൂര്‍ണമായും ഇല്ലാതിരുന്ന വെളുത്ത മഞ്ഞിന്റെ തിളക്കം ഇപ്പോള്‍ മലകള്‍ക്കുമേലെ കണ്ടുതുടങ്ങി. തണുപ്പുകാലത്ത് സൂര്യന് തെക്കന്‍ ചായ്​വാണ്. അതിനാല്‍ മലകളുടെ വടക്കെ ചെരുവുകളിലാണ് മഞ്ഞ് കൂടുതല്‍ കാണുന്നത്. ലദ്ദാക്ക് മേഖല പ്രധാനമായും ബുദ്ധമതക്കാര്‍ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലമാണെങ്കില്‍ കാര്‍ഗില്‍, മുസ്​ലിം ഭൂരിപക്ഷ മേഖലയാണ്. പോകുന്ന വഴിയില്‍ ഗ്രാമവാസികളേയും അവരുടെ ചില വളര്‍ത്തു മൃഗങ്ങളേയും കണ്ടു. അവിടെക്കണ്ട ധാരാളം നീണ്ട രോമങ്ങളുള്ള വലിയ ഇനം പട്ടികള്‍ കാഴ്ചയില്‍ ഭീകരന്മാരായിരുന്നു. പ്രസിദ്ധമായ ബഖര്‍വാള്‍ ഇനം നായ്ക്കളാണിതെന്ന് ലീമോ പറഞ്ഞു. ഗ്രാമീണര്‍ ആട്ടിടയരാണ്. അവരുടെ കാവലും ആടുകളുടെ സുരക്ഷയും ഈ നായ്ക്കളെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചാണ് നടന്നു പോകുന്നത്. ഉയര്‍ന്ന ഹിമപ്രദേശങ്ങളില്‍ കാണുന്ന ശക്തരായ മഞ്ഞുപുലികള്‍ പോലും ബഖര്‍വാള്‍ നായ്കളുടെ നേരെ നില്‍ക്കാന്‍ ധൈര്യം കാണിക്കില്ല. കാര്‍ഗില്‍ മലകളില്‍ പാകിസ്ഥാന്‍ സൈന്യം രഹസ്യമായി തമ്പടിച്ചപ്പോള്‍ ആ വിവരം ദൂരെയുള്ള ഇന്ത്യന്‍ സേനയെ ആദ്യം അറിയിച്ചത് കാര്‍ഗിലിലെ ഇടയരായിരുന്നു. ഇന്ത്യന്‍ സേന ഇവരെയും ഇവരുടെ കോവര്‍കഴുതകളെയും ഭാരം ചുമക്കാന്‍ സ്ഥിരമായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. അവരുടെ ബഖര്‍വാള്‍ നായ്ക്കളുടെ ഒരു സ്ഥിരം സ്‌ക്വാഡ് തന്നെ ഇപ്പോള്‍ കരസേനയ്ക്കുണ്ട്. പ്രധാനമായും പാകിസ്ഥാന്‍ നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്കാരെ കണ്ടു പിടിക്കലാണ് ഇവരുടെ ജോലി. ഭികരവാദികളുടെ വെടിയേറ്റും മൈന്‍ സ്‌ഫോടനത്തിലും മറ്റും ധാരാളം നായ്ക്കള്‍ എല്ലാ വര്‍ഷവും ചത്തുപോകാറുമുണ്ട്. ലദ്ദാക്കിന്റെ ചില പ്രദേശങ്ങളില്‍ ചുറ്റിത്തിരിയുന്ന അര്‍ധവന്യരായ ബഖര്‍വാള്‍ നായ്ക്കളുടെ സംഘങ്ങള്‍ മനുഷ്യരടക്കം എല്ലാ ജീവജാലങ്ങള്‍ക്കും ഭീഷണിയാണ്. പത്ത് വര്‍ഷം മുന്‍പ് ഒരു രാത്രി, ലേയില്‍ ഇപ്പോള്‍ ഞങ്ങള്‍ താമസിക്കുന്ന ആല്‍ഫാ മെസിനുപുറത്ത് നടക്കാനിറങ്ങിയ ഒരു യുവ സൈനികന്‍ മടങ്ങി വന്നില്ല. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഒട്ടുമുക്കാലും തിന്നുതീര്‍ത്ത് ബാക്കിയായ അയാളുടെ ശരീരാവശിഷ്ടങ്ങള്‍ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള മഞ്ഞില്‍ കണ്ട കാല്‍പ്പാടുകള്‍ ബഖര്‍വാള്‍ നായ്ക്കളുടേതായിരുന്നു. തെക്കന്‍ ടിബറ്റില്‍ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന അത്യപൂര്‍വമായ കിയാങ് എന്ന കാട്ടുകഴുതകളെ കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുന്ന ബഖര്‍വാള്‍ നായ്ക്കളുടെ ചിത്രം പണ്ട് നാഷണല്‍ ജിയോഗ്രഫിക് മാഗസില്‍ അച്ചടിച്ചു വന്നതോടെയാണ് ഇവരുടെ രൂക്ഷമായ ഹിംസവാസന ലോകം അറിഞ്ഞത്. ഒരു ആണ്‍ ബഖര്‍വാള്‍ നായുടെ ശരാശരി തൂക്കം എകദേശം എഴുപത്തഞ്ച് കിലോ വരും എന്നാണ് ലീമോ പറഞ്ഞത്.

കാര്‍ഗില്‍ ടൗണിലെ കടകളിലെ ഷട്ടറുകളില്‍ കണ്ട വലിയ ദ്വാരങ്ങള്‍ പാക് ഷെല്ലിങിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടായതാണ്. കാര്‍ഗില്‍ യുദ്ധം കഴിഞ്ഞ് ഒന്നര വര്‍ഷമായെങ്കിലും ഇവിടെ ഒന്നും സാധാരണ നിലയിലായിട്ടില്ല. എപ്പോഴും എന്തും സംഭവിക്കാം എന്ന ഭയം ഇപ്പോഴും ജനങ്ങള്‍ക്കുണ്ട്. ഇവിടെയും ഞങ്ങള്‍ പട്ടാളത്തിന്റെ അതിഥികളാണ്. രണ്ടുദിവസം കൊണ്ട് ഇവിടുത്തെ കാര്യങ്ങള്‍ തീര്‍ത്ത് തിരിച്ച് ലേയിലേക്കുതന്നെ മടങ്ങണം. ഇവിടെ പാക് അതിര്‍ത്തിയിലുള്ള ഒരു ആര്‍മി ഔട്ട് പോസ്റ്റ് സന്ദര്‍ശിക്കാന്‍ ഞങ്ങള്‍ക്ക് ലേയിലെ ചീഫ് കമാണ്ടിങ്ങ് ഓഫീസര്‍ അനുമതി നല്‍കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും സാഹചര്യങ്ങള്‍ അനുകൂലമല്ലെങ്കില്‍ അതിന് മാറ്റമുണ്ടാകാം. ടൗണില്‍ കണ്ട കാര്‍ഗില്‍ പോസ്റ്റ് ഓഫിസില്‍ നിന്ന് ഒരു പോസ്റ്റ് കാര്‍ഡ് വാങ്ങി ഞാനെന്റെ കൂട്ടുകാരന് കത്തെഴുതി അപ്പോള്‍ത്തന്നെ പെട്ടിയിലിട്ടു. അന്നുരാത്രി ജിവിതത്തിലാദ്യമായി മഞ്ഞ് പെയ്യുന്നത് കണ്ടു. കാലത്ത് ഉണര്‍ന്നു നോക്കുമ്പോള്‍ ഒരു പ്രദേശമാകെ വെളുത്ത മഞ്ഞില്‍ മൂടിക്കിടക്കുന്നു.

venu

രാവിലെ അതിര്‍ത്തി ഔട്ട് പോസ്റ്റ് കാണാന്‍ തയാറായി നിന്ന ഞങ്ങളോട് കാര്‍ഗിലിലെ പി.ആര്‍. ഓഫീസര്‍ പറഞ്ഞത് സമയമായില്ല എന്നാണ്. ഉച്ചയായിട്ടും
അനക്കമൊന്നുമില്ല. കുറച്ച് കഴിഞ്ഞ് ആരോ ഞങ്ങളെ ഉച്ച ഭക്ഷണത്തിനായി വിളിച്ചു. ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ ഉടന്‍ രണ്ട് മിലിട്ടറി ജീപ്പുകള്‍ ഞങ്ങളെ ഒരു മണിക്കൂര്‍ ദൂരെയുള്ള മറ്റൊരു പട്ടാള ക്യാമ്പിലെത്തിച്ചു. അവിടെയും കാത്തിരിപ്പ് അനന്തമായി തുടര്‍ന്നു. എന്താണ് അതിര്‍ത്തിയിലെ സാഹചര്യമെന്ന് ആര്‍ക്കുമറിയില്ല.ആ സന്ദേശം വരുന്നതു വരെ കാത്തിരുന്നേ പറ്റൂ. ലേയിലെപ്പോലെ രൂക്ഷമായിരുന്നില്ല ഇവിടുത്തെ തണുപ്പ്- വെറും മൈനസ് രണ്ട് മാത്രം. എങ്കിലും ഇവിടെ ഞങ്ങള്‍ കുടുതല്‍ വിറച്ചു. കാരണം ലേയില്‍ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്നതിന് മുന്‍പ് ഞങ്ങളുടെ വിശേഷപ്പെട്ട ഹിമവസ്ത്രങ്ങളും ബൂട്ടുകളും അതിന്റെ ഉടമകള്‍ തിരികെ വാങ്ങിയിരുന്നു. ഈ കാത്തിരിപ്പ് അവസാനിക്കുന്ന മട്ട് കാണുന്നില്ല. ഞങ്ങള്‍ പുറത്തിറങ്ങാതെ വണ്ടിയില്‍ തണുപ്പ് സഹിച്ച് നിശ്ശബ്ദരായി ഇരുന്നു. നേരം വൈകുന്നു. ഇന്ന് ഇനി ഇത് നടക്കാനുള്ള സാധ്യത ഇല്ല എന്ന് തോന്നിത്തുടങ്ങി. അപ്പോള്‍ ഒരാള്‍ വന്ന് ഞങ്ങളോട് അവിടെക്കണ്ട മറ്റൊരു വണ്ടിയില്‍ കയറാന്‍ പറഞ്ഞു. ഈ വണ്ടി കൂടുതല്‍ വലിപ്പമുള്ള ഒന്നായിരുന്നു. അവരതിനെ വിളിച്ച പേര് വണ്‍ ടണ്‍ എന്നാണ്.

നടക്കുന്നതിനിടയില്‍ ഞങ്ങളിലാരോ എന്തോ ഉച്ചത്തില്‍ പറഞ്ഞപ്പോള്‍ കാലേക്കര്‍ തിരിഞ്ഞു നിന്നു. സംസാരിക്കരുതെന്ന് കര്‍ശനമായി പറഞ്ഞിട്ട് ഇടത് വശത്തെ മലകള്‍ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച്, അവിടെ പാകിസ്ഥാന്‍ പട്ടാളം വലിയ മെഷീന്‍ ഗണ്ണുകളുമായി കാവലുണ്ടെന്നും പറഞ്ഞു. അപ്പോള്‍ തന്നെ എല്ലാ സംസാരവും നിലച്ചു.

ടാറിട്ട വഴിയില്‍ നിന്ന് മലകളുടെ നടുവിലൂടെ വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് പോകുന്ന ഒരു മണ്‍വഴിയിലേക്ക് വണ്ടി തിരിഞ്ഞു. വഴിക്ക് ഒരു മാതിരി നിരപ്പുണ്ട്. കണ്ടാല്‍ എന്നോ ഉണങ്ങിപ്പോയ ഒരു ചെറിയ പുഴ പോലെ തോന്നും. ഉരുളന്‍ കല്ലുകളും ധാരാളം കണ്ടു. ഇരുവശത്തും കാണുന്ന വളരെ ഉയരത്തിലുള്ള മലകള്‍ പലയിടത്തും വഴിയോട് വളരെ അടുത്ത് വരുന്നു. ഇരുണ്ട വന്മലകളുടെ ഒരു വശത്ത് മാത്രം പുതുമഞ്ഞിന്റെ വെളുത്ത കൈകള്‍ താഴേക്ക് നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്നു. മറുവശം തെക്കന്‍ വെയില്‍ വീഴുന്ന ചെരുവുകളാണ്. അവിടെ മഞ്ഞ് വേഗം ഉരുകും. അര മണിക്കൂറോളം ഈ വഴി പോയിട്ട് വണ്‍ ടണ്‍ ഒരിടത്ത് നിന്നു. മിലിട്ടറി ഡ്രൈവര്‍ ചുറ്റും സൂക്ഷിച്ച് നോക്കി. കൂടെയുള്ള ജവാന്‍ കാലെക്കര്‍ തന്റെ AK 47 തോക്കുമായി പുറത്തിറങ്ങി നോക്കിയിട്ട് ഡ്രൈവര്‍ സലീമിനോട് എന്തോ പറഞ്ഞു. അയാളും പുറത്തിറങ്ങി. ഞങ്ങള്‍ പരസ്പരം നോക്കി. കാലേക്കര്‍ തിരിച്ച് വന്നിട്ട് ഇനി നടന്ന് വേണം പോകാന്‍ എന്ന് പറഞ്ഞു. മുന്നിലെ വഴി തടസ്സമൊന്നും ഇല്ലാതെ തന്നെ പോകുന്നുണ്ട്. എന്താണു് കാര്യമെന്ന് മനസ്സിലായില്ല. ഞങ്ങളും ശ്രദ്ധിച്ച് പുറത്തിറങ്ങി. മുന്നില്‍ തോക്കുമായി കാലേക്കര്‍ നടന്നു. പിന്നാലെ ഞങ്ങള്‍. ഏറ്റവും പുറകില്‍ സലിം. അയാള്‍ക്കും ഒരു തോക്കുണ്ട്. നടക്കുന്നതിനിടയില്‍ ഞങ്ങളിലാരോ എന്തോ ഉച്ചത്തില്‍ പറഞ്ഞപ്പോള്‍ കാലേക്കര്‍ തിരിഞ്ഞു നിന്നു. ഒരു കാരണവശാലും ആരും സംസാരിക്കരുതെന്ന് കര്‍ശനമായി പറഞ്ഞിട്ട് ഇടത് വശത്തെ മലകള്‍ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച്, അവിടെ പാകിസ്ഥാന്‍ പട്ടാളം വലിയ മെഷീന്‍ ഗണ്ണുകളുമായി കാവലുണ്ടെന്നും പറഞ്ഞു. അപ്പോള്‍ തന്നെ എല്ലാ സംസാരവും നിലച്ചു.

പതിനഞ്ച് മിനിറ്റ് നടപ്പിനൊടുവില്‍ ദൂരെ ഒരു മല ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച് അതാണ്
പോസ്റ്റ് 47 എന്ന് കാലേക്കര്‍ പറഞ്ഞു. കറുത്ത പാറകളല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അവിടെ കണ്ടില്ല. അടുത്തെത്തിയപ്പോള്‍ കല്ലുകളടുക്കി കെട്ടിയുണ്ടാക്കിയ മതില്‍ പോലൊന്ന് കണ്ടു. ഒരു മലയുടെ ചെരുവിന്റെ ഏകദേശം മധ്യഭാഗത്തായിരുന്നു അത്. മല ചെന്നിറങ്ങുന്നത് നൂറ് മീറ്റര്‍ താഴെ കൂടി ഒഴുകുന്ന ചെറിയൊരു അരുവിയിലേക്കാണ്. അരുവിയുടെ മറുകരയിലെ മല പാകിസ്ഥാന്റെ കൈയിലാണ്. അവര്‍ക്കും അവിടെ ഇതുപോലെ തന്നെ സൈനിക പോസ്റ്റും ബങ്കറുകളും ഉണ്ട്. മുള്ളുവേലികളോ അതിര്‍ത്തിക്കല്ലുകളോ എവിടെയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. മൂന്നടി വീതിയും ആറടിയോളം താഴ്ചയുമുള്ള കുറേ ട്രെഞ്ചുകളുടെ ഒരു സഞ്ചയമാണ് പോസ്റ്റ് 47 ന്റെ ഉള്‍വശം. ട്രെഞ്ചിനകത്താണ് ഊണും ഉറക്കവും. അതിനായി മടക്ക് കട്ടിലുകളുണ്ട്. ചില ഭാഗങ്ങള്‍ വലിപ്പത്തില്‍ മുറികള്‍ പോലെ ഭൂമിക്കടിയില്‍ നിര്‍മിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനുമുകളില്‍, ചുറ്റും കല്ലടുക്കി ഉണ്ടാക്കിയ രണ്ട് നിര ഭിത്തികളിലെ ചെറിയ ദ്വാരങ്ങളില്‍ പാകിസ്ഥാന് നേരേ നോക്കിയിരിക്കുന്ന ഇന്‍സാസ് റൈഫിളുകളും LMG കളും ഇപ്പോള്‍ വിശ്രമത്തിലാണ്.

ആകെ എട്ട് പേരായിരുന്നു അവിടെയുണ്ടായിരുന്നത്. ഓഫീസര്‍ റാങ്കുള്ള ആരുമില്ല. മധ്യവയസ്‌ക്കനായ സൈനികന്‍ റാം പാല്‍ യാദവ് ആണ് ഞങ്ങളെ അകത്തേക്ക് ക്ഷണിച്ചത്. കല്ലടുക്കി ഉണ്ടാക്കിയ ഇടുങ്ങിയ പടികള്‍ ഇറങ്ങി വേണം ബങ്കറിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാന്‍. ഈ സ്ഥലം ‘ഏക് ദം ബുള്ളറ്റ് പ്രൂഫ്' ആണെന്ന് റാം പാല്‍ യാദവ് പറഞ്ഞു. മതിലിനുമേലേ കൂടി എത്തി നോക്കാതെ തന്നെ പാകിസ്ഥാനി ബങ്കര്‍ ശ്രദ്ധിക്കാനുള്ള ചില നിരീക്ഷണ ദ്വാരങ്ങള്‍ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. അതിലൊന്നിലൂടെ ഒളിഞ്ഞ് നോക്കിയിട്ട്, ദേ, ഒരുത്തന്‍ ഇറങ്ങി വരുന്നത് കണ്ടോ - എന്നു പറഞ്ഞ് യാദവ് എനിക്കായി സ്ഥലം മാറിത്തന്നു. അതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോള്‍ അക്കരെ ഒരു മനുഷ്യരൂപം ഇങ്ങോട്ട് തന്നെ നോക്കി നില്‍ക്കുന്നുത് കണ്ടു. അവന്‍ സാലാ, പാകിസ്ഥാനി പന്നിയാണ് എന്നും ഇവടെ ആളെ കണ്ടിട്ട് നോക്കുന്നതാണെന്നും പറഞ്ഞിട്ട് ഉടന്‍ യാദവ് അയാള്‍ക്കുനേരെ ഉത്തരേന്ത്യയില്‍ സര്‍വസാധാരണമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ഇടത്തരം തെറി ഉച്ചത്തില്‍ വിളിച്ച് പറഞ്ഞു.

ആരാ അന്‍വറാണോ, എന്ന് ഒരു ചെറുപ്പക്കാരന്‍ സൈനികന്‍ ചോദിച്ചു.
അല്ലല്ല, ഇത്​ ആ പഠാണി യൂസഫാണെന്ന് പറഞ്ഞിട്ട് യാദവ് പടി കയറി പുറത്ത് പോയി മതിലിനുമേലെ കൂടി നോക്കി കൂടുതല്‍ ഉച്ചത്തില്‍, കുറച്ചു കൂടി കടുപ്പമുള്ള നാലഞ്ച് തെറികള്‍ കൂടി വിളിച്ചു പറഞ്ഞു. അപ്പോള്‍ തന്നെ അതിനുള്ള പാകിസ്ഥാനി മറുപടിയും വന്നു. ‘വായീ നോക്കി നിക്കാതെ അകത്ത് കേറിപ്പോടാ’ എന്ന് യാദവ് ഉച്ചത്തില്‍ പറഞ്ഞു. അതിനു മറുപടിയായി അക്കരെ നിന്നൊരു വലിയൊരു അശ്ലീല ആംഗ്യം വന്നു. യാദവ് ‘പോടാ പോ’ എന്നുപറഞ്ഞ് വാക്‌പോര് നിര്‍ത്തി താഴെയിറങ്ങി. അക്കരെ ഒരാള്‍ കൂടി പുറത്തേക്ക് വന്നു.
പ്രശ്‌നം ഒന്നും ഇല്ലല്ലോ അല്ലേ, എന്ന് ഞങ്ങളിലാരോ ഒരു സമാധാനത്തിനായി ചോദിച്ചു.

kashmir
പോസ്റ്റ് 47. മൂന്നടി വീതിയും ആറടിയോളം താഴ്ചയുമുള്ള കുറേ ട്രെഞ്ചുകളുടെ ഒരു സഞ്ചയമാണ് പോസ്റ്റ് 47 ന്റെ ഉള്‍വശം.

എന്ത് പ്രശ്‌നം, ഇതിനകം ബുള്ളറ്റ് പ്രൂഫല്ലെ എന്ന് യാദവ് സമാധാനിപ്പിച്ചു.
എന്നാലും ഇതിനുപുറത്ത് അങ്ങനെയല്ലല്ലോ എന്ന് ഞാനോര്‍ത്തു. മാത്രമല്ല ഇതുപോലെയുള്ള ചില നിസാര പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ വെടിവെയ്പിലും മരണങ്ങളിലും വരെ കലാശിക്കാറുണ്ട് എന്നും കേട്ടിട്ടുമുണ്ട്. കാര്‍ഗില്‍ യുദ്ധം കഴിഞ്ഞ വര്‍ഷം ആയിരുന്നു. ഇരു ഭാഗത്തുമായി മരിച്ചത് 3000 മനുഷ്യരാണ്.
ചായ വേണോ റം വേണോ എന്ന് യാദവ് ചോദിച്ചു. ആര്‍ക്കും ചായ വേണ്ട.
ആര്‍മിയുടെ ഇതു പോലെയുള്ള ഔട്ട് പോസ്റ്റ്കളിലൊന്നും മദ്യത്തിന് ക്ഷാമം ഉണ്ടാകില്ല. എന്നാല്‍ പാകിസ്ഥാന്റെ സ്ഥിതി അതല്ല. പാകിസ്ഥാന്‍ സൈനിക സപ്ലൈ ലിസ്റ്റില്‍ മദ്യം ഇല്ല. അതും ഇത്തരം തണുപ്പത്ത്, എന്ന് യാദവ് പ്രതിഷേധം പറഞ്ഞു. മാത്രമല്ല അവര്‍ക്ക് മണ്ണെണ്ണ സപ്ലൈയും ഇവിടില്ല. വിറകാണ് എല്ലാത്തിനും ഇന്ധനം. ഈ മലകളില്‍ മരങ്ങള്‍ കാര്യമായി ഇല്ല താനും. ഇത് പറയുമ്പോള്‍ യാദവിന്റെ മുഖത്ത് നേരത്തേ കണ്ട പാകിസ്ഥാനി വിദ്വേഷം ഇപ്പോള്‍ ഒന്ന് കുറഞ്ഞത് പോലെ തോന്നി.

പാക്കിസ്ഥാനികളുടെ പേരൊക്കെ എങ്ങനെ അറിയാം എന്ന് വിശാല്‍ ചോദിച്ചു.
അവര്‍ക്ക് ഞങ്ങളുടെ പേരും അറിയാമെന്ന് യാദവ് പറഞ്ഞു. ഇവരൊന്നും പ്രശ്‌നക്കാരല്ലെന്നും ഇടയ്ക്ക് ചില പയ്യന്‍ പാകിസ്ഥാനി ഓഫിസര്‍മാർ വരുമ്പോള്‍ ചെറിയ ഷോയൊക്കെ കാണിക്കുന്നതല്ലാതെ വേറെ ഒന്നും ഇല്ലെന്നും യാദവ് പറഞ്ഞു. പോസ്റ്റ് 47 പല തവണ പാകിസ്ഥാന്‍ കൈയ്യേറുകയും ഇന്ത്യ തിരിച്ചുപിടിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്, യാദവിന്റെ കണക്ക് പ്രകാരം ഇരുപതിലധികം തവണ. എന്നാല്‍ ആ സ്ഥിതി ഇപ്പോഴില്ല. ഇപ്പോള്‍ ഇവിടുന്ന് അങ്ങോട്ടോ അവിടുന്ന് ഇങ്ങോട്ടൊ കര വഴി കടക്കാന്‍ ആര്‍ക്കും സാധിക്കില്ല. കാരണം അരുവിയുടെ ഇരുഭാഗത്തുമായി നൂറോളം മൈനുകള്‍ ഇരു രാഷ്ട്രങ്ങളും മണ്ണിനടിയില്‍ കുഴിച്ചിട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രകൃതി ദൃശ്യങ്ങളോടാണ് ലേ യില്‍ സിനിമ പ്രവര്‍ത്തകള്‍ക്ക് കൂടുതല്‍ തത്പര്യം. അങ്ങനെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലാണ് കൂടുതല്‍ ഷൂട്ട് നടക്കാറ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരിക്കലും ലേ പട്ടണം ശരിക്കൊന്ന് കാണാന്‍ എനിക്ക് ഇതുവരെ സാധിച്ചിട്ടില്ല.

ഇത്തവണ ദീപാവലിക്ക്​ ഇവിടെ ഞങ്ങള്‍ക്ക് ഒരുപാട് ലഢു കിട്ടിയിരുന്നു എന്ന് യാദവ് പറഞ്ഞു. അതില്‍ നിന്ന് കുറേയെടുത്ത് ഞങ്ങളിവടെ നിന്ന് അങ്ങോട്ട് അവര്‍ക്ക് എറിഞ്ഞു കൊടുത്തെന്നും പറഞ്ഞു.
ആര്‍ക്ക്, പാകിസ്ഥാനികള്‍ക്കൊ ? എന്നാരോ അതിശയം പറഞ്ഞു. അതൊക്കെ സാധാരണമാണെന്ന് യാദവ് പറഞ്ഞു. ലഢു മാത്രമല്ല റമ്മിന്റെ കുപ്പികളും ചിലപ്പോള്‍ എറിഞ്ഞുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ചിലതൊക്കെ നിലത്ത് വീണ് പൊട്ടും. ചിലത് കിട്ടും. അവരുടെ പെരുന്നാളിന് അവരും ഇതുപോലെ ബിരിയാണി പൊതി കെട്ടി ഇങ്ങോട്ട് എറിഞ്ഞു തരും എന്നും യാദവ് പറഞ്ഞു. അപ്പോള്‍ നേരത്തേ കണ്ടയുടന്‍ തെറി വിളിച്ചതോ എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോള്‍ അത് വെറുതേ ഒരു ചടങ്ങ് പോലെയാണെന്ന് ഒരാള്‍ പറഞ്ഞു. ആരും അതൊന്നും കാര്യമാക്കാറില്ല. തെറി മാത്രമല്ല ചിലപ്പോള്‍ വെടിവെയ്പും ഉണ്ടാകും. പക്ഷേ അതൊക്കെ നേരത്തെ പറഞ്ഞിട്ടേ ചെയ്യൂ. നാളെ രാവിലെ പത്ത് മണി മുതല്‍ പത്തര വരെ ആരും പുറത്തിറങ്ങരുത്, ഇരുപത് റൗണ്ട് ഫയറിംഗ് ഉണ്ടാകും എന്നൊക്കെ വ്യക്തമായ മുന്നറിയിപ്പ് കൊടുക്കും. അവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ചെയ്യുന്നതെന്ന് പറഞ്ഞിട്ട്, ഇടക്കിടെ ഇതൊക്കെ ചെയ്തില്ലെങ്കില്‍ ശത്രുക്കളാണെന്ന കാര്യം മറന്ന് പോയാലോ, എന്ന് പറഞ്ഞ് യാദവ് ഉറക്കെ ചിരിച്ചു. കഴിഞ്ഞ ദീപാവലിക്ക് ശേഷം ഒരു പയ്യന്‍ പാക് ക്യാപ്റ്റന്‍ അവരുടെ ബങ്കര്‍ സന്ദര്‍ശിക്കാന്‍ വന്ന കഥ യാദവ് പറഞ്ഞു. ഹിന്ദുസ്ഥാനികള്‍ സ്‌നേഹപൂര്‍വം എറിഞ്ഞു കൊടുത്ത ദീവാളി ലഡുവിന്റെ ഒരു ഭാഗം പാക് പട്ടാളക്കാര്‍ പുതിയ ക്യാപ്റ്റന് കൊടുത്തു. അതു രുചിച്ച് ക്യാപ്റ്റന്‍ പുറത്തുവന്ന് ഹിന്ദുസ്ഥാനികള്‍ക്കെല്ലാം സന്തോഷപ്രദമായ ദീവാളി ആശംസിച്ചു. എന്നിട്ട് നാമെല്ലാം സഹോദരങ്ങളാണെന്നും സമാധാനം ഉണ്ടാകണമെന്നും മറ്റും ഉച്ചത്തില്‍ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു. എന്തിനാണ് നമ്മള്‍ കശ്മിരിന്റെ പേരില്‍ പോരടിക്കുന്നത് എന്നയാള്‍ ആശ്ചര്യപ്പെട്ടു. മാത്രമല്ല കശ്മീര്‍ പ്രശ്‌നം ഒത്തുതിര്‍പ്പാക്കാനുള്ള ഏറ്റവും സുഗമമായ ഒരു ഉടമ്പടി നിര്‍ദേശവും അദ്ദേഹം മുന്നോട്ട് വെച്ചു: കശ്മീര്‍ തും രഖ് ലോ, ഔര്‍ മാധുരി ഹമേ ദേ ദോ - മാമ് ലാ ഖതം.
മാധുരി ദീക്ഷിതിനെ ഞങ്ങള്‍ക്ക് തന്നിട്ട് കശ്മീര്‍ നിങ്ങള്‍ എടുത്തോളൂ എന്ന്.
എന്നാല്‍ ലേ യിലെ ബ്രിഗേഡിയര്‍ കെ.എസ്. ഗോര്‍ അതൊരിക്കലും സമ്മതിക്കാന്‍ പോകുന്നില്ലെന്നും അതുകൊണ്ട് തന്നെ കശ്മിര്‍ പ്രശ്‌നം ഉടനെയൊന്നും അവസാനിക്കില്ലെന്നും യുവ ക്യാപ്റ്റന് അപ്പോള്‍ അറിയില്ലായിരുന്നു.

കാര്‍ഗില്‍ ഭാഗത്ത് ഞങ്ങള്‍ക്ക് സിനിമയില്‍ ഉപയോഗിക്കാന്‍ പറ്റിയ സ്ഥലങ്ങള്‍ പലതും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടുതല്‍ തിരയേണ്ടി വരും. ഇക്കൊല്ലം ഇവിടെ മഞ്ഞ് വീഴ്ച കാര്യമായി തുടങ്ങിയിട്ടില്ല. രണ്ടു ദിവസം കഴിഞ്ഞ് ഞങ്ങള്‍ ലേയിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി. വിണ്ടും പഴയ ആല്‍ഫാ മെസ് തന്നെ അഭയം. രാവിലെ ലേ യുടെ ചുറ്റുവട്ടത്തുള്ള സ്ഥലങ്ങളില്‍ വെറുതേ ചുറ്റിക്കറങ്ങി. ഇപ്പോള്‍ ശ്വാസം നന്നായി കിട്ടുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ചുറ്റുമുള്ള നിറങ്ങളും മണങ്ങളും കൂടുതല്‍ അറിയുന്നുമുണ്ട്. ലേയിലേക്ക് തിരിച്ച് പോകുമ്പോള്‍ നേരം ഇരുട്ടിത്തുടങ്ങി. ദൂരെ വഴിയരുകില്‍ കണ്ട ഒറ്റപ്പെട്ട വെളിച്ചം ഒരു ചെറിയ ഭക്ഷണശാലയായിരുന്നു. അവിടെ മൈനസ് പതിനഞ്ച് ഡിഗ്രി തണുപ്പില്‍ അവര്‍ ഞങ്ങള്‍ക്ക് ആവി പറക്കുന്ന മോമോയും നൂഡില്‍ സൂപ്പും തന്നു. കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ വീണ്ടും തന്നു. എന്നിട്ടും ചിലര്‍ക്ക് മതിയായില്ല. ഞാന്‍ വീണ്ടും ഒരു മോമോ കൂടി പറഞ്ഞു.വയറു നിറഞ്ഞിട്ടാകണം, എല്ലാവര്‍ക്കും ഒരുതരം ആലസ്യം. ഇവിടെത്തന്നെ ഇങ്ങനെ ഇരിക്കാനാണ് എല്ലാവരും താത്പര്യം കാണിക്കുന്നത്. ആരും എഴുന്നേൽക്കുന്നില്ല. ആല്‍ഫാ മെസ് ഞങ്ങള്‍ക്ക് മടുത്തുതുടങ്ങിയെന്ന് തോന്നുന്നു. ബോംബേയ്ക്ക് തിരിച്ച് പോകുന്ന കാര്യം ഞങ്ങള്‍ അവിടെയിരുന്ന് തന്നെ സംസാരിച്ചു. നാളെത്തന്നെ തിരിച്ചുള്ള ടിക്കറ്റ് ബുക്ക് ചെയ്യാം എന്ന് മാനേജര്‍ സഞ്ജയ് പറഞ്ഞു. അന്ന് രാത്രി ബാറില്‍ പോയില്ല. ഒറ്റയ്ക്ക് വെറുതേ പുറത്തിറങ്ങി കുറച്ചുദൂരം നടന്നു. ഇവിടെയിപ്പോള്‍ ടൂറിസ്റ്റുകള്‍ ആരുമില്ല. കടകളും ഹോട്ടലുകളും എല്ലാം അടഞ്ഞ് കിടക്കുകയാണ്. കടുംനിറത്തിലുള്ള ചിത്രപ്പണികള്‍ ചെയ്ത വലിയ വാതിലുകള്‍ തുറക്കുന്നത് പ്രാചീന ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളിലേക്കാണ്. അവയും ഇപ്പോള്‍ അടഞ്ഞ് കിടക്കുന്നു. ലദ്ദാക്കില്‍ ഇതിന് മുന്‍പ് നാലഞ്ച് തവണ വന്നിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം സിനിമ ആവശ്യങ്ങള്‍ക്കാണ്. പ്രകൃതി ദൃശ്യങ്ങളോടാണ് ലേ യില്‍ സിനിമ പ്രവര്‍ത്തകള്‍ക്ക് കൂടുതല്‍ തത്പര്യം. അങ്ങനെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലാണ് കൂടുതല്‍ ഷൂട്ട് നടക്കാറ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരിക്കലും ലേ പട്ടണം ശരിക്കൊന്ന് കാണാന്‍ എനിക്ക് ഇതുവരെ സാധിച്ചിട്ടില്ല. ഇന്നും അത് സംഭവിക്കാന്‍ പോകുന്നില്ല എന്ന് അനുനിമിഷം താഴുന്ന കഠിനമായ തണുപ്പ് എന്നോട് പറഞ്ഞു. പതുക്കെ തിരിച്ചു നടന്നു.

Nubra Valley, Ladakh

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ടിക്കറ്റ് വാങ്ങി വരാമെന്ന് പറഞ്ഞ് ലിമോയുമായി ഇന്ത്യന്‍ എയര്‍ലൈന്‍സ് ഓഫീസിലേക്ക് - ഇപ്പോള്‍ എയര്‍ ഇന്ത്യ - പോയ മാനേജര്‍ സഞ്ജയ് പെട്ടെന്ന് മടങ്ങി വന്നു. വന്നത് ഒരു ബോംബുമായിട്ടായിരുന്നു. ലേയില്‍ നിന്ന് അടുത്ത മൂന്ന് മാസത്തേക്ക് ഒരിടത്തേക്കും ഒരു സീറ്റ് പോലും ലഭ്യമല്ല. ആകെ രണ്ട് ഫ്‌ളൈറ്റാണ് ഒരു ദിവസം ഉള്ളത്. രണ്ടും ഇന്ത്യന്‍ എയര്‍ലൈന്‍സ് ആണ്. ഒന്ന് ഡൽഹി. ഒന്ന് ചണ്ഡീഗഢ്. രണ്ടിലും അടുത്ത മൂന്ന് മാസത്തേക്ക് ഒരു സീറ്റു പോലുമില്ലെന്നാണ് പറയുന്നത്. ആദ്യം ആരും ഇത് വിശ്വസിച്ചില്ലെങ്കിലും സാഹചര്യം അതീവ ഗുരുതരമാണെന്ന് പതുക്കെപ്പതുക്കെ ഞങ്ങള്‍ക്ക് മനസ്സിലായിത്തുടങ്ങി. മഞ്ഞ് മൂലം റോഡുയാത്ര ഒരു തരത്തിലും സാധ്യമല്ല. ഏക മാര്‍ഗമായ വിമാനത്തില്‍ ഒരു സീറ്റ് കിട്ടാന്‍ മൂന്ന് മാസം കാത്തിരിക്കണം. ഞങ്ങളുടെ നിരാശ വളരെപ്പെട്ടെന്ന് പരിഭ്രാന്തിയായി. ആരെയൊക്കെ വിളിക്കാമോ അവരെയെല്ലാം വിളിച്ച് ടിക്കറ്റിന്​ തീവ്രശ്രമം തുടങ്ങി. ഫോണുകള്‍ നിലയ്ക്കാതെ പ്രവര്‍ത്തിച്ചിട്ടും യാതൊരു ഫലവുമില്ല. വിഷയം അതീവ സങ്കീര്‍ണമാണെന്ന് എല്ലാവര്‍ക്കും ബോധ്യമായി. ഇതിനിടെ, ആഴ്ചയില്‍ നാല് ഫ്‌ളൈറ്റുകളിലെ മുഴുവന്‍ സീറ്റുകളും ആര്‍മി മുന്‍കൂട്ടി ബുക്ക് ചെയ്ത് കൈയില്‍ വാങ്ങി വെയ്ക്കാറുണ്ടെന്നും, അതില്‍ ചിലപ്പോള്‍ ഒഴിവുണ്ടാകുമെന്നും, ശ്രമിച്ചാല്‍ കിട്ടുമെന്നും ലിമോ പറഞ്ഞു.

ഉടനെ ഞങ്ങള്‍ ലെയിലെ കമാന്‍ണ്ടിങ് ഓഫീസറെ പോയി കണ്ടു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതിന്റെ രത്‌നച്ചുരുക്കം ഇതായിരുന്നു. തണുപ്പ് കാരണം ലേയില്‍ നിന്ന് നാട്ടുകാരൊഴികെ എല്ലാവരും ഒഴിഞ്ഞു പോകുന്ന സമയമാണ്. അതില്‍ സൈനികരുടെ കുടുംബങ്ങളും അതിര്‍ത്തി മേഖലയില്‍ നിന്ന് ഡ്യൂട്ടി കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങുന്ന സൈനികരും ഉണ്ട്. അവര്‍ക്ക് വേണ്ടിയാണ് സൈന്യം സീറ്റുകള്‍ മുന്‍കൂട്ടി വാങ്ങി വെയ്ക്കുന്നത്. എന്ന് ഒഴിവുണ്ടാകുമെന്ന് ഇപ്പോള്‍ പറയാന്‍ പറ്റില്ല. മാത്രമല്ല ഒഴിവ് വന്നാല്‍ തന്നെ ആ സീറ്റുകള്‍ തദ്ദേശീയരായ ലദ്ദാക്കികള്‍ക്ക് മാത്രമേ നല്‍കാന്‍ പറ്റൂ. അതാണ് നിയമം. എന്തായാലും രണ്ട് ദിവസം കഴിഞ്ഞ് വന്ന് നോക്കാനും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. പരിഭ്രാന്തമായ മനസ്സുകളില്‍ നിന്ന് വിവേകവും, വിശകലന ശക്തിയും, വിപതിധൈര്യവും വളരെ വേഗം പുറത്ത് പോകും. ആ തക്കം നോക്കി, യുക്തിരഹിതവും നിരാശാനിര്‍ഭരവുമായ നിരവധി ദുഃസാഹസ ചിന്തകള്‍ കൂട്ടമായി വന്ന് മനസ്സില്‍ കയറി ഇരിക്കും. യാതൊരു പ്രയോഗ സാധ്യതയും ഇല്ലെന്നറിയാമായിട്ടും ഞങ്ങള്‍ ഒരു ഹെലികോപ്റ്റര്‍ വാടകയ്ക്ക് എടുക്കാന്‍ ആലോചിച്ചു. മഞ്ഞ് മൂലം അടച്ചിട്ടിരിക്കുന്ന മനാലി റോഡില്‍ അറുപത് കിലോമീറ്റര്‍ നടക്കാന്‍ ആലോചിച്ചു. അങ്ങനെ പലതും ആലോചിച്ചു. എല്ലാത്തിനുമൊടുവില്‍ ഒന്നൊന്നായി എല്ലാമുപേക്ഷിച്ച് എല്ലാവരും നിശബ്ദരായി ഇരുന്നു.

അടുത്ത നാലുദിവസം ഞങ്ങള്‍ കമാന്‍ഡിങ് ഓഫിസിന്റെ വരാന്തയില്‍ നിന്ന് മാറാതെ നിന്നു. പരിചയമുള്ള ഏത് മുഖം കണ്ടാലും ഞങ്ങളെവരെ പിന്തുടര്‍ന്ന് പരിവേദനം പറഞ്ഞു കൊണ്ടിരുന്നു. ഞങ്ങളെക്കണ്ടാല്‍ ആളുകള്‍ മാറിപ്പോകാന്‍ തുടങ്ങി. ഒരു ദിവസം ഒരുദ്യോഗസ്ഥന്‍ ഞങ്ങളുടെ മാനേജരെ മാറ്റി നിര്‍ത്തി എന്തോ കാര്യമായി സംസാരിക്കുന്നത് കണ്ടു. അദ്ദേഹം കരസേനയുടെ പി.ആർ.ഒ ആണ്.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലേ യിലെ ഒരു ഫോട്ടോ സ്റ്റുഡിയോ തുറപ്പിച്ച് ഞങ്ങളെല്ലാവരും ഒരോ പാസ്‌പോര്‍ട്ട് സൈസ് ഫോട്ടോ എടുത്തു. അക്കാലത്ത് ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസന്‍സ് മാത്രമാണ് ആകെയുള്ള ഐഡി. അതും ആരും ചോദിക്കാറില്ല.
ഫോട്ടോയുമായി ഞങ്ങള്‍ പോയത് ലേ മുനിസിപ്പല്‍ ഓഫീസിലേക്കായിരുന്നു. അവിടെ തലേന്ന് കണ്ട പി.ആർ.ഒ ഉണ്ടായിരുന്നു. അയാള്‍ കാണിച്ച അപേക്ഷാ ഫോമുകളെല്ലാം നേരത്തെ തന്നെ പൂരിപ്പിച്ച് തയാറാക്കി വെച്ചതായിരുന്നു. ഇനി ഫോട്ടോ ഒട്ടിച്ചാല്‍ മതി. അപേക്ഷകന്റെ പേരിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഒരു ലദ്ദാക്കി പേരും വിലാസവും എഴുതിയിരിക്കുന്നു. ഫോട്ടോയില്‍ കാണുന്ന ആളിന്റെ, അതായത് എന്റെ, വ്യാജ പേരും വിലാസവുമാണത്. അത് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ മുദ്രവെച്ച് തരുന്നത് ഒരു ഗസറ്റഡ് ഓഫിസറാണ്. ഈ രേഖ പ്രകാരം ഞാനിപ്പോള്‍ തദ്ദേശിയനായ ഒരു ലദ്ദാക്കിയാണ്. അതു കൊണ്ടുതന്നെ എനിക്കിപ്പോള്‍ നിയമപ്രകാരം ആര്‍മിയുടെ വിമാനത്തില്‍ ഒഴിവുണ്ടെങ്കില്‍ സഞ്ചരിക്കാം. എനിക്ക് മാത്രമല്ല ഞങ്ങള്‍ അഞ്ചു പേര്‍ക്കും അത് ചെയ്യാം. ഇവിടെ പട്ടാളവും പഞ്ചായത്തും വിചാരിച്ചാല്‍ നടക്കാത്തതൊന്നും ഇല്ല. കള്ളപ്പേരിലുള്ള ഞങ്ങളുടെ സാക്ഷ്യപത്രം യാതൊരു മടിയും കൂടാതെ സ്വീകരിച്ചിട്ട് ഒഴിവ് വരുമ്പോള്‍ അറിയിക്കാമെന്ന് കമാന്‍ഡിങ് ഓഫിസറും പറഞ്ഞു.

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ളതും ദുരിതപൂര്‍ണവുമായ യുദ്ധഭൂമിയാണ് സിയാച്ചിന്‍. അവിടുത്തെ സാധാരണ തണുപ്പ് മൈനസ് മുപ്പതാണ്. വര്‍ഷം മുഴുവന്‍ മഞ്ഞ് മൂടിക്കിടക്കും. ഒരു സൈനികന് കിട്ടാവുന്ന എറ്റവും കഠിനമായ ഡ്യൂട്ടി പോസ്റ്റ് ആണ് സിയാച്ചിന്‍.

Gajaraj
IL 76 എന്ന റഷ്യന്‍ വിമാനത്തിന്റെ ഇന്ത്യന്‍ പതിപ്പാണ് ഗജരാജ്. ഭീമാകാരന്മാരായ ഇവര്‍ക്ക് ടാങ്കുകളും പീരങ്കികളും നാല് വലിയ ട്രക്കുകളും വരെ വഹിച്ച് പറക്കാന്‍ കഴിയും.

രണ്ട് ദിവസത്തിനുശേഷം ആദ്യത്തെ ഒഴിവ് വന്നു. ഇന്ന് രണ്ടുപേര്‍ക്ക് പോകാം. ഒന്നാമത്തെ അവസരം വിശാലിനാണ്. അത് സംവിധായകനായത് കൊണ്ടല്ല. വിശാലിന്റെ മകന്റെ ജന്മദിനം അടുത്ത ദിവസമായത് കൊണ്ടാണ്. വിശാലിന്റെ കൂടെ വാസിക് ഖാനും കയറിപ്പോയി. ബാക്കിയായ ഞങ്ങള്‍ മൂന്ന് പേര്‍, ഞങ്ങളുടെ സ്യൂട്ട് കേസുകള്‍ റെഡിയാക്കി വെച്ച് അടുത്ത ഒഴിവിനായി കാത്തിരുന്നു. പിറ്റേന്ന് വിണ്ടും രണ്ട് പേര്‍ക്ക് സീറ്റ് തരാമെന്ന് പറഞ്ഞു. അപ്പോള്‍ മൂന്ന് പേരില്‍ ഒരാള്‍ മാത്രം ബാക്കിയാകും. അതാരായിരിക്കും എന്ന ആകാംഷ വിക്രമിന്റെയും സഞ്ജയിന്റയും മുഖത്ത് കണ്ടപ്പോള്‍ ഞാനത് സ്വയം ഏറ്റെടുത്ത് രാവിലെ രണ്ടു പേരെയും വിമാനത്തില്‍ കയറ്റി വിട്ടു. എന്നിട്ട് കമാന്‍ഡിങ് ഓഫീസിന്റെ വരാന്തയിലെ ബെഞ്ചില്‍ പോയി മൂന്നാമൂഴത്തിനായി കാത്തിരുന്നു. അടുത്ത ദിവസം എനിക്ക് കിട്ടിയ ആദ്യത്തെ അറിയിപ്പില്‍ തന്നെ അപായസൂചന ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇനി ഉടനേയൊന്നും ഒഴിവില്ലെന്നും പട്ടാളത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലും ചരക്കുവിമാനത്തില്‍ ഇടമുണ്ടോയെന്ന് നോക്കാമെന്നും കമാന്‍ഡിങ് ഓഫിസര്‍ പറഞ്ഞു. ചരക്കുവിമാനങ്ങള്‍ക്ക് നിശ്ചിത സമയമില്ല. സീറ്റ് നമ്പറും റിസര്‍വേഷനും ഇല്ല. മാത്രമല്ല നിയമപരമായി യാത്രക്കാരെ കയറ്റാന്‍ അനുവാദവും ഇല്ല. അതിനാല്‍ തന്നെ എന്തെങ്കിലും അപകടം ഉണ്ടായാല്‍ ഇന്‍ഷൂറന്‍സ് തുടങ്ങിയ നഷ്ടപരിഹാരങ്ങള്‍ ലഭിക്കുകയുമില്ല. രാവിലെ തന്നെ ഇതുമായി എയര്‍ പോര്‍ട്ടില്‍ പോയി കാത്ത് നില്‍ക്കാന്‍ പറഞ്ഞ് കമാന്‍ഡിങ് ഓഫീസര്‍ എനിക്കൊരു കടലാസ് ഒപ്പിട്ട് സീല് വെച്ച് കൈയില്‍ തന്നിട്ട് സിവില്‍ എയര്‍പോര്‍ട്ടിലല്ല, ആര്‍മിയുടെ കാര്‍ഗോ ടെര്‍മിനലില്‍ ആണ് പോകേണ്ടത് എന്നും പറഞ്ഞു.

രാവിലെ അഞ്ചര മണിയ്ക്ക് ലിമോ എന്നെ ഒരു മിലിട്ടറി ഗേറ്റിന്റെ മുന്നില്‍ ഇറക്കിത്തന്നു. കടലാസ് കാണിച്ചപ്പോള്‍ അകത്തേക്ക് വരാന്‍ സെന്‍ട്രി പറഞ്ഞു. ലിമോയോട് യാത്ര പറഞ്ഞ് അകത്തുകയറി. നേരം വെളുത്ത് വരുന്നതേ ഉള്ളൂ. തുറന്ന സ്ഥലമാണ്. പട്ടാളത്തിന്റെ ഹിമവസ്ത്രങ്ങളേപ്പോലെ, ഇവിടുത്തെ മഹാ ശൈത്യത്തില്‍ നിന്ന് എന്നെ സംരക്ഷിക്കാന്‍ എന്റെ സിവിലിയന്‍ വസ്ത്രങ്ങള്‍ക്കാകുന്നില്ല. കുറച്ചകലെ കണ്ട പെട്ടി പോലെയുള്ള ചെറിയൊരു കെട്ടിടം കാണിച്ച് തന്നിട്ട് അങ്ങോട്ട് ചെല്ലാന്‍ സെന്‍ട്രി പറഞ്ഞു. അതാണ് ചരക്ക് ടെര്‍മിനലിന്റെ ഫീല്‍ഡ് ഓഫിസ്. അവിടുന്ന് കുറച്ച് മാറി അകലെ ഒരു പഴയ വിമാനം ഒറ്റക്ക് കിടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. വിമാനത്തില്‍ മുന്നില്‍ കണ്ട ഇരുണ്ട നിഴലുകള്‍ അടുത്ത് ചെന്നപ്പോള്‍ അക്ഷമരായി വരി നില്‍ക്കുന്ന ഭടന്‍മാരായി മാറി. നൂറ് പേരെങ്കിലും കാണണം. എല്ലാവരും ഫുള്‍കിറ്റും ആയുധങ്ങളും അടക്കമാണ് നില്‍ക്കുന്നത്. ഞാന്‍ ടെര്‍മിനലിന്റെ കണ്ണാടി വാതിലില്‍ മുട്ടി അകത്ത് കയറി അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു ചെറുപ്പക്കാരന്‍ ഓഫിസറെ എന്റെ കടലാസ് കാണിച്ചു.
അയാളത് വാങ്ങി നോക്കിയിട്ട് തിരിച്ചു തന്നു. അവിടെ അധികമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ഏക ഇരിപ്പിടത്തില്‍ ഒരു യുവതി ഒരു കൈക്കുഞ്ഞുമായി ഇരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
ഞാന്‍ പുറത്തിറങ്ങി സ്യൂട്ട്‌കേസ് നിലത്ത് കുത്തി നിര്‍ത്തി അതിന്റെ പുറത്തിരുന്നു. എയര്‍ ഫീല്‍ഡിനപ്പുറത്തെ കടുംനീലാകാശത്തിന് താഴെ മങ്ങിയ ഓറഞ്ച് നിറമുള്ള മണല്‍ക്കുന്നുകളില്‍ വെയില്‍ വീണിരിക്കുന്നു. അതിന് മുന്നില്‍ നിരനില്‍ക്കുന്ന സൈനികരെ വ്യക്തമായി കാണാം. കുറച്ച് കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ അകത്തിരുന്ന യുവതി കുഞ്ഞുമായി പുറത്തിറങ്ങി നടന്ന് പോയി. ഓഫിസര്‍ എന്നെ അകത്തേക്ക് വിളിച്ചു. അത് തന്റെ ഭാര്യയും കുഞ്ഞുമാണെന്നും മൂന്ന് ദിവസമായി ഇവരെ ഒന്ന് നാട്ടില്‍ വിടാന്‍ ശ്രമിച്ചിട്ട് നടക്കുന്നില്ലെന്നും അയാള്‍ പറഞ്ഞു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് നായ്ഡു എന്നാണെന്ന് നെയിം പ്ലേറ്റില്‍ കണ്ടു. ഇന്ന് മിക്കവാറും രണ്ട് ഗജരാജ് കാര്‍ഗോ ഫ്‌ളൈറ്റുകള്‍ ഉണ്ടാവുമെന്ന് നായ്ഡു പറഞ്ഞു. IL 76 എന്ന റഷ്യന്‍ വിമാനത്തിന്റെ ഇന്ത്യന്‍ പതിപ്പാണ് ഗജരാജ്. ഭീമാകാരന്മാരായ ഇവര്‍ക്ക് ടാങ്കുകളും പീരങ്കികളും നാല് വലിയ ട്രക്കുകളും വരെ വഹിച്ച് പറക്കാന്‍ കഴിയും. എന്നാല്‍ ഇപ്പോഴിവിടെ അത്തരം പറക്കും ഭീമന്മാരെയൊന്നും കണ്ടില്ല.

venu
വിശാല്‍ ഭരദ്വാജ്

പട്ടാള ഓഫീസറായ നായിഡുവിന്റെ സ്വന്തം ഭാര്യയ്ക്കും കുഞ്ഞിനും പോലും ഒരു സീറ്റ് കിട്ടാത്ത സാഹചര്യത്തില്‍ എന്റെ കാര്യം എന്താകും എന്ന് ആശങ്കിച്ചു. എന്നാല്‍ കാര്‍ഗോ വിമാനത്തില്‍ കുഞ്ഞുങ്ങളുമായി യാത്ര അനുവദിക്കാത്തതാണ് പ്രശ്‌നം എന്ന് നായിഡു പറഞ്ഞു. കര്‍ത്താര്‍ സിംഗ് എന്നൊരാള്‍ വരുമെന്നും അദ്ദേഹം തീരുമാനിക്കുന്നത് പോലെയാണ് സീറ്റ് അനുവദിക്കുന്നത് എന്നും പറഞ്ഞിട്ട് കര്‍ത്താര്‍ സിംഗ് ഏഷ്യന്‍ ഗെയിംസില്‍ സ്വര്‍ണമെഡല്‍ ജേതാവാണെന്നു കൂടി പറഞ്ഞു. അത് കേട്ടപ്പോള്‍ ഇനിയൊന്നും പേടിക്കാനില്ല എന്നുഞാന്‍ തീരുമാനിച്ചു. പുറത്ത് വരിനില്‍ക്കുന്ന ജവാന്മാരെ ഗ്ലാസ് ജനലിലൂടെ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയിട്ട് നായ്ഡു പറഞ്ഞു; ഇവരെല്ലാവരും ആറ് മാസം സിയാച്ചിന്‍ ഗ്ലേഷ്യറില്‍ ഡ്യൂട്ടി കഴിഞ്ഞ് അവധിയില്‍ മടങ്ങുന്നവരാണ്​.

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ളതും ദുരിതപൂര്‍ണവുമായ യുദ്ധഭൂമിയാണ് സിയാച്ചിന്‍. അവിടുത്തെ സാധാരണ തണുപ്പ് മൈനസ് മുപ്പതാണ്. വര്‍ഷം മുഴുവന്‍ മഞ്ഞ് മൂടിക്കിടക്കും. ഒരു സൈനികന് കിട്ടാവുന്ന എറ്റവും കഠിനമായ ഡ്യൂട്ടി പോസ്റ്റ് ആണ് സിയാച്ചിന്‍. അവിടുത്തെ ഡ്യൂട്ടി കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങുന്നവരെ ഇവിടെ ലേ വരെ ഹെലികോപ്റ്ററില്‍ കൊണ്ടു വരും. എന്നിട്ട് ഇവിടെ നിന്നുവേണം എല്ലാവര്‍ക്കും ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള സ്വന്തം വീടുകളിലേക്ക് പോകാന്‍. വെറും പതിനഞ്ച് ദിവസത്തെ അവധിയാണ് ഈ സൈനികര്‍ക്ക് സാധാരണ കിട്ടുന്നത്. അതിനിടയില്‍ പോയി വരണം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ എത്രയും വേഗം വീട്ടിലെത്തണം. അതിനാദ്യം ചെയ്യേണ്ടത് ലേയില്‍ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ വിമാനത്തില്‍ എങ്ങനെയെങ്കിലും കയറിപ്പറ്റുക എന്നതാണ്. അത് മാത്രമാണ് ഇവിടെ ഈ കൊടുംതണുപ്പത്ത് അക്ഷമരായി വരി നില്‍ക്കുന്ന ഓരോ ജവാന്റെയും ഇപ്പോഴത്തെ പരമമായ ലക്ഷ്യം.

ഇപ്പോള്‍ അവര്‍ക്കെന്നെ നന്നായി കാണാം, അവർക്കിടയില്‍ യൂണിഫോമില്ലാത്ത ഒരേ ഒരാള്‍ ഞാനാണ്. വലിയൊരു പെട്ടിയുമായി ഞാനിവിടെ വന്ന് നില്‍ക്കുന്നത് അവരിലൊരാളുടെ സീറ്റ് അപഹരിക്കാനാണെന്ന് അവര്‍ക്ക് കൃത്യമായി അറിയാം.

തലയ്ക്ക് മുകളില്‍ ഉച്ചത്തില്‍ കേട്ട മുഴക്കം ഒരു ഗജരാജ് IL 76 ന്റെ രൂപത്തില്‍ റണ്‍വേയിലേക്ക് ഓടിയിറങ്ങിപ്പോയി. എല്ലാവരും ഒന്നുണര്‍ന്നു. സിയാച്ചിന്‍ സൈനികര്‍ തങ്ങളുടെ ഫ്‌ളൈറ്റ് പാസുകള്‍ പുറത്തെടുത്ത് തയാറായി നിന്നു.
നായ്ഡു വീണ്ടും പുറത്തേക്ക് നോക്കി അതാണ് കര്‍ത്താര്‍ സിംഗ് എന്ന് പറഞ്ഞു. കണ്ടാല്‍ ആറര അടിയോളം ഉയരവും ഏകദേശം 140 കിലോ ഭാരവുമുള്ള മറ്റൊരു ഗജരാജനായിരുന്നു കര്‍ത്താര്‍ സിംഗ്. എന്റെ പാസ് വാങ്ങി നോക്കി, ഈ വിമാനം ഡൽഹിക്ക് പോകുന്നതാണെന്നും ചണ്ഡീഗഢ് വിമാനം ഉച്ചയ്ക്ക് മുന്‍പ് വരില്ല എന്നും പറഞ്ഞിട്ട് കര്‍ത്താര്‍ സിംഗ് സൈനികരുടെ അടുത്തേക്കുപോയി. ഫ്‌ളൈറ്റ് പാസുകള്‍ ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിച്ചും വീശിക്കാണിച്ചും ഓരോരുത്തരും കര്‍ത്താര്‍ സിംഗിന്റെ ശ്രദ്ധയ്ക്കായി ശ്രമിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു. അയാള്‍ ആരെയും ശ്രദ്ധിക്കാതെ നടന്നുപോയി. ആരുടെയോ ഒരു പാസ് വാങ്ങി നോക്കി അതിന്റെ ഉടമയോട് ഒരു ഭാഗത്തേക്ക് മാറി നില്‍ക്കാന്‍ പറഞ്ഞു. അതോടെ പാസുകള്‍ നീട്ടിപ്പിടിച്ച് ചിലര്‍ വരി തെറ്റിച്ച് മുന്നോട്ട്​ തള്ളി വരാനും തുടങ്ങി. ഉച്ചത്തില്‍ തെറി പറഞ്ഞ്​ കര്‍ത്താര്‍ സിംഗ് ആദ്യം കിട്ടിയ ആളിന്റെ മുഖത്തൊരു അടി കൊടുത്തു. ഇനി ആര്‍ക്കെങ്കിലും അടി വേണോ എന്നയാള്‍ ഉച്ചത്തില്‍ ചോദിച്ചു. എങ്ങനെയും വീട്ടിലെത്താനുള്ള വെമ്പലില്‍ സിയാച്ചിന്‍ സൈനികര്‍ അമര്‍ഷം കടിച്ചമര്‍ത്തി നിന്നു. കര്‍ത്താര്‍ സിംഗ് അവിടുന്നും ഇവിടുന്നുമായി കുറേ പാസുകള്‍ കൈയില്‍ വാങ്ങിയിട്ട് മറ്റുള്ളവരോട് അടുത്ത വിമാനത്തിനായി കാത്തു നില്‍ക്കാന്‍ പറഞ്ഞു. സീറ്റ് നിരസിക്കപ്പെട്ടവരില്‍ പലരും അമ്മ മരിച്ചെന്നും കല്യാണമാണെന്നും മറ്റും പറഞ്ഞ് കൈ കൂപ്പി കേണപേക്ഷിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അതിനിടയില്‍ ഒരാള്‍ എന്തോ കരഞ്ഞ് പറഞ്ഞ് കര്‍ത്താര്‍ സിംഗിന്റെ കാലില്‍ വീഴാന്‍ ശ്രമം നടത്തി നോക്കി. കര്‍ത്താര്‍ സിംഗ് തന്റെ കാല് കുടഞ്ഞ് മാറ്റി, അയാളെ ഉച്ചത്തില്‍ ശകാരിച്ചു. എന്നിട്ട് വീണ്ടും അടുത്ത് ചെന്ന് അയാള്‍ക്ക് ഒരു ചവിട്ടു കൂടി സൗജന്യമായി കൊടുത്തു. ഇദ്ദേഹത്തിന് ഏത് ഇനത്തിലാണ് ഏഷ്യാഡ് സ്വര്‍ണം കിട്ടിയതെന്ന് ഞാന്‍ നായ്ഡുവിനോട് ചോദിച്ചു. കബഡി എന്ന് നായ്ഡു പറഞ്ഞു.

ഡൽഹി വിമാനം പോയി ഉച്ചകഴിഞ്ഞിട്ടും ചണ്ഡീഗഢ്​ വിമാനം കാണുന്നില്ല. ഒടുവില്‍ നാല് മണിയോടെ അത് വന്നിറങ്ങി. ഇതും ഗജരാജ് തന്നെ. വിമാനത്തില്‍ എല്ലാവര്‍ക്കും ഇടം കിട്ടാന്‍ സാധ്യതയില്ലെന്നും പെട്ടിയുമെടുത്ത് വേഗം അവിടെ പോയി നില്‍ക്കാനും നായ്ഡു എന്നോടുപറഞ്ഞു. ഞാന്‍ ധൃതിയില്‍ പെട്ടിയുമായി പുറത്തിറങ്ങി മറ്റുള്ളവര്‍ നില്‍ക്കുന്ന ഭാഗത്തക്ക് ചെന്നിട്ട്, വരി നില്‍ക്കുന്ന ബാക്കി സൈനികരെ അഭിമുഖീകരിച്ച് നിന്നു.
ഇപ്പോള്‍ അവര്‍ക്കെന്നെ നന്നായി കാണാം, അവർക്കിടയില്‍ യൂണിഫോമില്ലാത്ത ഒരേ ഒരാള്‍ ഞാനാണ്. വലിയൊരു പെട്ടിയുമായി ഞാനിവിടെ വന്ന് നില്‍ക്കുന്നത് അവരിലൊരാളുടെ സീറ്റ് അപഹരിക്കാനാണെന്ന് അവര്‍ക്ക് കൃത്യമായി അറിയാം. തങ്ങള്‍ക്ക് കിട്ടേണ്ട ചെറിയ സൗജന്യങ്ങള്‍ പോലും, അധികാരികളെ പ്രീതിപ്പെടുത്തി പിന്‍വാതില്‍ വഴി കവര്‍ന്നെടുക്കാന്‍ കാത്തു നില്‍ക്കുന്ന ദ്രോഹിയാണ് നീയെന്ന് സിയാച്ചിന്‍ തണുപ്പില്‍ വരണ്ടുണങ്ങിയ കരിഞ്ഞ മുഖങ്ങള്‍ എന്നോട് വിളിച്ചുപറഞ്ഞു. ഞാന്‍ വേഗം നോട്ടം മാറ്റി.

Siachen_Glacier
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ളതും ദുരിതപൂര്‍ണവുമായ യുദ്ധഭൂമിയാണ് സിയാച്ചിന്‍. അവിടുത്തെ സാധാരണ തണുപ്പ് മൈനസ് മുപ്പതാണ്. വര്‍ഷം മുഴുവന്‍ മഞ്ഞ് മൂടിക്കിടക്കും. ഒരു സൈനികന് കിട്ടാവുന്ന എറ്റവും കഠിനമായ ഡ്യൂട്ടി പോസ്റ്റ് ആണ് സിയാച്ചിന്‍.

എന്റെ ഈ യാത്ര സൗജന്യമാണോ എന്ന് ഇപ്പോഴും എനിക്കറിയില്ല.
ഞാനാ സംശയം കര്‍ത്താര്‍ സിംഗിനോട് ചോദിച്ചപ്പോള്‍ ടിക്കറ്റെടുത്തില്ലേ എന്നയാള്‍ ചോദിച്ചു. ദൂരെയൊരു കെട്ടിടം കാണിച്ചിട്ട്, ബാഗേജ് അവിടെ ഏല്‍പ്പിച്ച് വേഗം ടിക്കറ്റെടുത്ത് വരാന്‍ പറഞ്ഞു. പഴയ കാലത്തെ വീലില്ലാത്ത ഭാരിച്ച സ്യൂട്ട് കേസ് താങ്ങിപ്പിടിച്ച് ഈ ദൂരമെല്ലാം നടന്ന് അവിടെച്ചെന്ന് ബാഗേജ് ഏല്‍പ്പിച്ചപ്പോള്‍ അത് കൈയില്‍ത്തന്നെ വെച്ചാല്‍ മതിയെന്ന് ഒരാള്‍ പറഞ്ഞു. എന്നു പറഞ്ഞാല്‍ വിണ്ടും ഈ ദൂരമെല്ലാം ഞാനിത് തിരിച്ച് ചുമക്കണം എന്നര്‍ത്ഥം. ടിക്കറ്റിന്റെ കാര്യം ചോദിച്ചപ്പോള്‍ ഒരു ചെറിയ കടലാസ് തന്നിട്ട് ഒരു രൂപ എന്നയാള്‍ പറഞ്ഞു. വിശ്വാസം വരാതെ ടിക്കറ്റില്‍ നോക്കിയപ്പോള്‍ ശരിയാണ്. ഒരു രൂപയാണ് ടിക്കറ്റ് വില.

ചരക്കെല്ലാം കയറ്റിയ ശേഷം ഗജരാജ് യാത്രക്കാരെ കയറ്റിത്തുടങ്ങി. വിമാനത്തിന്റെ പിന്നില്‍ നീളത്തിലുള്ള ഒരു റാംപ് വഴി വേണം ഉള്ളിലേക്ക് നടന്നുകയറാന്‍. ഇതിലെ തന്നെയാണ് ആവശ്യമുള്ളപ്പോള്‍ ട്രക്കുകള്‍ ഓടിച്ചുകയറ്റുന്നതും മറ്റും. വിമാനത്തിനകം നിറയെ വലിയ വലകള്‍ കൊണ്ട് വരിഞ്ഞുകെട്ടി വെച്ചിരിക്കുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക് ചാക്കുകളായിരുന്നു. ബെഞ്ച് പോലെയുള്ള നാലഞ്ച് ചെറിയ സീറ്റുകള്‍ നിറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞു. സീറ്റുകള്‍ക്കൊന്നിനും സീറ്റ് ബെല്‍റ്റും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. യാത്രക്കാരെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയതല്ല എന്ന് വ്യക്തം. ചുറ്റും നോക്കിയപ്പോള്‍ പലരും ചാക്കുകെട്ടുകളുടെ മുകളിലാണ് ഇരിക്കുന്നത്. ഞാനും സ്യൂട്ട് കേസ് നിലത്ത് വെച്ച്​ ഒരു ചാക്കിന്റെ പുറത്ത് കയറിയിരുന്നു. ചരക്കുവണ്ടിയായത് കൊണ്ടായിരിക്കണം ജനലുകള്‍ തമ്മില്‍ ഒരുപാട് അകലമുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അവ തീരെ ചെറുതുമായിരുന്നു.

ക്യാബിന്റെ മേലേ ഭാഗത്തെ സീലിംഗിനടിയിലൂടെ പോകുന്ന എണ്ണമറ്റ പൈപ്പുകളും പല വലിപ്പവും നിറവുമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് കേബിളുകളും ട്യൂബുകളും ഹൈഡ്രോളിക്‌സ് ഉപകരണങ്ങളും ഉള്‍പ്പെട്ട അതിസങ്കീര്‍ണമായ വിമാന നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങള്‍ ഇവിടെ നെടുനീളത്തില്‍ തുറന്ന് കിടക്കുകയാണ്. സാധാരണ യാത്രാ വിമാനങ്ങളില്‍ ഇതൊക്കെ ഫോള്‍സ് സീലിംഗ് കൊണ്ട് മറച്ചിരിക്കും. എന്നാല്‍ ഇവിടെ അതെല്ലാം തുറന്നുകിടക്കുകയാണ് - ഒരു ഭീമന്‍ തിമിംഗലത്തിന്റെ വയര്‍ കീറി തുറന്നുവെച്ചതുപോലെ. താമസിയാതെ ഗജരാജ് വലിയ ശബ്ദത്തോടെയും അതിലും വലിയ വിറയലോടും കൂടി കുറെ ദൂരം ഓടി പതുക്കെ മുഖമുയര്‍ത്തി ഉയരാന്‍ തുടങ്ങി.
എന്റെ കണ്ണ് വീണ്ടും ഞാനറിയാതെ സീലിംഗിലേക്ക് പോയി. ഇന്ന് ഈ വിമാനത്തില്‍ കയറാന്‍ സാധിക്കാതെ ഏതെങ്കിലും സൈനികന്‍ ലേ യില്‍ പെട്ടു പോയിട്ടുണ്ടാകുമോ എന്ന് ഞാനോര്‍ത്തു. അങ്ങനെ ആരെങ്കിലും ബാക്കിയായിട്ടുണ്ടെങ്കില്‍ അവരെന്നെ പെട്ടെന്ന് മറക്കാനിടയില്ലല്ലോ എന്നും ഓര്‍ത്തു. 


വായനക്കാര്‍ക്ക് ട്രൂകോപ്പി വെബ്‌സീനിലെ ഉള്ളടക്കത്തോടുള്ള പ്രതികരണങ്ങള്‍ letters@truecopy.media എന്ന വിലാസത്തിലേക്ക് അയക്കാം

വേണു

സിനിമാറ്റോഗ്രാഫർ, സംവിധായകന്‍, എഴുത്തുകാരന്‍. ദയ, മുന്നറിയിപ്പ്, കാര്‍ബണ്‍ എന്നീ സിനിമകള്‍ സംവിധാനം ചെയ്തു. സോളോ സ്റ്റോറീസ്, നഗ്നരും നരഭോജികളും എന്നിവ പുസ്തകങ്ങള്‍.

Audio

PLEASE USE TRUECOPY WEBZINE APP FOR BETTER READING EXPERIENCE.

DOWNLOAD IT FROM